Siết quản lý quy hoạch đô thị: Triệt tiêu thói lạm quyền

Trong quá trình thi công phát triển thành phố, không ít dự án đã điều chỉnh quy hoạch, phá vỡ không gian, tạo sức ép thành phố. Nghị định số 139/2017/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm thi công có hiệu lực từ 15/1/2018, được giả dụ 1 đốc công siết chặt “lỗ hỗng” quản lý quy hoạch thành phố, dần triệt tiêu hiện trạng DN can thiệp đến chất lượng quy hoạch.

Khu thành phố bán đảo Linh Đàm. Ảnh: Việt Dũng.

Thay đổi lên, điều chỉnh xuống

Đề cập tới tình hình quản lý quy hoạch nhìn chung, độc đáo là quản lý quy hoạch ở một vài trọng điểm thành phố lớn, giới chuyên gia quy hoạch thành phố cho rằng còn nhiều bất cập. Nhiều công trình theo quy hoạch đã được phê duyệt, ra mắt nhưng một vài dự án, công trình phát triển thành phố, độc đáo là hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, lại không theo kịp. Thậm chí, có sự kết nối giữa một vài công trình, nhưng lại chưa chắc chắn theo đúng quy định của Luật Xây dựng là phải kết nối đồng bộ và thống nhất. Đáng chú tâm, có các nơi, việc điều chỉnh quy hoạch còn tuỳ tiện dễ dãi khi dăm bảy lần “một vàih tân lên, chỉnh sửa xuống”.

Khu thành phố Linh Đàm (quận Hoàng Mai) là 1 điển hình về việc bị điều chỉnh nhiều lần dẫn đến phá vỡ quy hoạch. Nhiều kiến trúc sư, nhà quy hoạch bày tỏ sự tiếc nuối về 1 không gian được quy hoạch khá “chuẩn” của Linh Đàm hơn chục năm về trước. Thế nhưng, sau nhiều lần điều chỉnh quy hoạch, trong vài năm gần đó, hiện trạng tắc các con phố, thiếu trường, thiếu không gian công cộng của khu vực này càng ngày càng trầm trọng.

Hay như bài học từ bản quy hoạch mới ra mắt của bán đảo Sơn Trà – Đà Nẵng. “Báu vật độc nhất vô nhị” có nguy cơ bị phá vỡ khi quá nhiều quy mô dành cho bê tông hóa. Quy hoạch được chia thành 10 khu ở và 5 đơn vị công dụng độc lập. Trong đó đất dân dụng dao động 2.000ha (41%), một vài loại đất khác trong phạm vi khu dân dụng dao động 46ha (0,9%), đất thi công ngoài phạm vi khu dân dụng dao động 2.900ha (57%). Ý tưởng biến 1 phần không nhỏ Sơn Trà thành khu villa núi (có nhiều khu đã được cấp phép) có thể khiến quy mô rừng môi trường xung quanh giảm dần, mất tính liên tục của hệ sinh thái từ rừng xuống biển.

Từ thực ở đó, Nghị định 139 ra đời, có mức phạt lên đến 30 – 70 triệu đồng có một vài vi phạm về lập và điều chỉnh quy hoạch “tuỳ tiện dễ dãi”. Song song có việc tăng chế tài xử lý phần quy mô một vàih tân do điều chỉnh quy hoạch gây ra theo hướng phá dỡ cũng sẽ tạo tiền lệ cho một vài vi phạm thi công sau này. Vượt lên toàn bộ là một vài cấp chính quyền phải quản lý nâng cao quy hoạch thành phố 1 một vàih “công khai – minh bạch” và có trách nhiệm giải trình. Các nước trên địa cầu phát triển bền vững được đều phải tôn trọng một vài quy tắc “vàng” này.

Cũng đánh giá cao tinh thần lập lại trật tự thi công của Nghị định, nhưng theo một vài chuyên gia, quan trọng nhất là không để lợi ích nhóm ảnh hưởng đến quy hoạch. “Hiện chúng ta đang rất thiếu vai trò của 1 nhạc trưởng, 1 đốc công trong lĩnh vực quản lý thành phố. Điều này xuất phát từ việc quản lý thành phố theo quy hoạch nhưng lại thiếu đi kế hoạch thực hiện” – 1 chuyên gia cho hay.

Bám sát định hướng Luật Quy hoạch

Thực tế, điều chỉnh quy hoạch thi công là vấn đề cấp thiết, nhưng mục tiêu của việc điều chỉnh phải thích hợp có điều kiện kinh tế – xã hội của từng vùng, 1 vùng hay của cả đất nước theo thời kỳ. Điều đó cũng được pháp luật về quy hoạch thi công quy định về thời hạn, mục tiêu điều chỉnh, trình tự thủ tục điều chỉnh.

Riêng về trình tự thủ tục điều chỉnh, luật pháp cũng đã quy định 1 quy trình điều chỉnh nghiêm ngặt, không khác gì quy trình phê duyệt quy hoạch mới ban đầu. Tuy nhiên, qua nghiên cứu kỹ một vài hồ sơ điều chỉnh cho thấy, một vài cá nhân có thẩm quyền điều chỉnh đã không tuân thủ đúng quy trình điều chỉnh và hầu như việc điều chỉnh là do ý chí của một vài cá nhân.

Tình huống của Sơn Trà giai đoạn này là bài học trực quan sinh động về mối quan hệ và sự chọn lọc không đánh đổi giữa phát triển kinh tế và môi trường, về biện pháp làm quy hoạch, định hướng kinh doanh du lịch. Chuyện đúng quy trình mà một vài cơ quan quản lý Nhà nước hay đánh giá mỗi khi có vấn đề phát sinh sẽ phát triển thành vô nghĩa nếu trước khi thực hiện nó không có quy trình đúng. Như có quy hoạch Sơn Trà, quá trình tham khảo lại nên bắt đầu từ việc “kiểm kê” tài sản môi trường xung quanh, xem giá trị đến mức nào đối có người dân và trong mối tương quan có hệ sinh thái chung, để biết cần có mức độ giữ gìn ra sao trước khi tính đến chuyện khai thác tới đâu. Ý kiến của một vài nhà khoa học cần được lắng nghe có vai trò quan trọng của nhân tố khoa học.

Đánh giá về mức phạt hành chính của Nghị định 139, TS Đào Ngọc Nghiêm – Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển thành phố Hà Nội cho rằng còn quá nhẹ so có thực tiễn. Gần đó nhất, Quốc hội ban hành Luật Quy hoạch nhìn chung, xác định rõ trách nhiệm một vài cấp trong quá trình làm quy hoạch, nêu rõ trách nhiệm của người đứng đầu trong một vài cơ quan. Phải chăng đừng để đến thời kỳ Luật Quy hoạch có hiệu lực (tức 1/1/2019) mà phải căn cứ vào định hướng này để tăng thêm hình phạt. Nói 1 một vàih dễ làm, mức phạt trên cần tham khảo đến cả trách nhiệm dân sự và hình sự.

Đây cũng là tinh thần mà giới chuyên môn mong muốn để điều chỉnh Luật Thủ đô sắp tới. “Trong vòng 1 năm nữa, từ định hướng của Nhà nước, trên tinh thần của Luật Quy hoạch cần quyết liệt hơn đối có chất lượng công tác quy hoạch. Cốt yếu là trách nhiệm của một vài cơ quan tham vấn, thẩm định. Phải quy định rõ trách nhiệm cá nhân khi ký chọn lọc quy hoạch, điều chỉnh quy hoạch.

Thậm chí, trong trường hợp chứng minh được việc lập quy hoạch sai quy định gây tác động xấu tới cuộc sống sinh hoạt, ngoài việc xử lý theo mức phạt như trên, người dân hoàn toàn có thể khởi kiện người ký chọn lọc quy hoạch ra tòa hành chính.” – ông Nghiêm đánh giá.

Trách nhiệm ký điều chỉnh quy hoạch thuộc về ai thì phải chỉ cho rõ. Như trước đó đã có quy hoạch tổng thể rồi, nhưng giờ làm sai để phát sinh, trách nhiệm người giám sát đến đâu? Có khi người đứng đầu họ ký có chừng mực cho phép, nhưng chủ đầu tư cố tình thực hiện sai, hoặc quá trình giám sát không chặt dẫn đến sai sót.

Bởi vậy, có thể trách nhiệm có khi không hoàn toàn ở người ký. Cho nên, then chốt cần giám sát chỉ ra sai ở chỗ nào. Đương nhiên, nếu cố tình ký sai quy hoạch, phải chịu trách nhiệm.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban pháp luật Quốc hội Trương Minh Hoàng

Canhoorchidpark.org – Theo KTĐT

Tìm hiểu thêm tài liệu về dự án Orchid Park Xem Thêm