Căn biệt thự gần 100 tuổi được tháo dỡ dở dang ở Sài Gòn

Hai năm sau ngày được tháo dỡ dở dang, căn villa số 237 Nơ Trang Long, quận Bình Thạnh, TP HCM giờ chỉ là nhà hoang, cỏ mọc um tùm.

Biệt thự thành nhà hoang

Căn villa kiểu Pháp ở số 237 một số con phố Nơ Trang Long, quận Bình Thạnh, TP HCM nằm nép mình dưới tán cây dại mọc hoang, um tùm che cả phần mái ngói sứt mẻ.

Bà Thanh, ngoài 50 tuổi, nhìn căn villa lắc đầu tiếc nuối. Bà kể từng sống trong căn nhà, gọi ông Lê Thanh Công, chủ cũ căn villa bằng cậu. Bộ ảnh cưới của bà mấy chục năm về trước cũng được thực giai đoạn này đây.

Theo lời bà Thanh, villa có chiều ngang 18 m, dài 30 m có 1 phòng khách, 4 phòng ngủ và khu phụ phía sau làm nhà bếp, nhà ở cho người giúp việc. Bà nói villa được thiết kế “rất đẹp” có mái vòm, họa tiết trang trí bắt mắt và là 1 trong một số villa đẹp nhất ở khu ngã 5 Bình Hòa của Sài Gòn xưa.

Toàn cảnh villa bỏ hoang nhìn từ một số con phố Nơ Trang Long. Ảnh: Khổng Chiêm.

Tuy nhiên, sau nhiều năm sử dụng, không được tu sửa, căn villa xuống cấp. Trước đây vài năm, ngói lợp khu nhà bếp phần sau villa đã sập 1 phần. Cộng thêm việc có tranh chấp nội bộ gia đình xung quanh vấn đề chủ có, cuối cùng villa đã được sang tay cho 1 người khác.

Vào 1 buổi sáng một sốh đây chừng hai năm, bà Thanh bất ngờ thấy nhóm người tới dỡ mái ngói, tháo xà ngang, đập bỏ phần phụ phía sau. Lúc ấy, bà mới biết villa đã được phân phối đi có giá đâu đây 16 – 17 tỷ đồng. “Từng viên ngói được gỡ ra không vỡ 1 viên nào, một số phù điêu gắn lên tường cũng bị đục ra, bọc gói cẩn trọng đem đi mất”, bà nói.

Bà Thanh kể 1 số khách nước ngoài ghé quán cafe của bà nhìn thấy căn villa bị đập bỏ mà tỏ ra tiếc nuối.

Hiện trạng nội khu villa giai đoạn này. Ảnh: Khổng Chiêm.

Hình ảnh villa trước khi bị tháo dỡ. Ảnh: Bà Thanh cung cấp.

Tranh cãi xung quanh việc bảo tồn

Tại thời điểm người dân phá dỡ villa, UBND quận Bình Thạnh có văn bản cho rằng villa thi công từ dao động năm 1920 là villa cũ, thực trạng công trình đã xuống cấp nặng, cần phải có phương pháp bảo trì, sửa chữa.

Chủ nhà có đơn xin phép sửa chữa như gia cố một số vết nứt, sửa lại một số vị trí mái nhà và trần nhà đã mục nát, nâng nền, sơn nước toàn bộ nhà, sửa lại hàng rào và cổng ra vào. Song, do villa chưa được kiểm tra, phân tích, nên UBND quận Bình Thạnh đã đề nghị chủ nhà ngưng tháo dỡ, chờ ý kiến của UBND đô thị.

Trong khi đây, bà Lê Thị Kim Oanh, chủ mới của căn villa, trả lời trên báo Lao Động rằng chính quyền đã cấp sổ đỏ và cấp có căn nhà nhưng bà không có quyền định đoạt, quyền được phép thi công, sửa chữa căn nhà. Căn nhà theo bà cũng chưa được phân loại, công nhận di tích nhà cổ.

Lối đi trong căn villa bị phủ lấp bởi lá cây khô và cỏ dại. Một phần xà gồ rơi xuống nền đất bừa bộn. Ảnh: Khổng Chiêm.

Đáp lại công văn từ UBND quận Bình Thạnh, Sở Quy hoạch Kiến trúc cho rằng villa của bà Oanh có nguồn lý do trước năm 1975. Trung tâm Nghiên cứu thiết kế đã đề xuất villa trên thuộc nhóm 1 (gắn có di tích – lịch sử, có giá trị điển hình về thiết kế ).

Sở Quy hoạch – Kiến trúc đề nghị UBND quận Bình Thạnh làm việc trực tiếp có bà Oanh để giải đáp việc cải tạo, sửa chữa theo hướng “giữ nguyên tỷ lệ thi công, tầng cao, chiều cao và một số nhân tố khác tạo nên hình thức thiết kế của ngôi nhà như mái ngói, một số chi tiết mặt đứng”.

Bà Oanh cho rằng việc phục dựng gặp nhiều gặp khó khi toàn bộ chất liệu cấu trúc nên căn nhà đã gần 100 năm, nay đã mục nát. Chưa kể, việc kiếm chất liệu thay thế để phục dựng là chẳng thể vì đã cả 1 thế kỷ. Quyền lợi hợp pháp của người dân được luật pháp công nhận thông qua giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy có nhà thì lại bị hạn chế.

Mới đây, TP HCM đã có văn bản về tiêu chí phân loại, phân tích villa cũ. Biệt thự sẽ được chia thành 3 nhóm: có giá trị điển hình về thiết kế, nhà cổ do Hội đồng Phân loại villa xác định; không thuộc nhóm trên nhưng có giá trị về nghệ thuật, thiết kế, lịch sử, văn hoá; không thuộc cả hai nhóm trên.

Cánh cổng villa vẫn im ỉm khóa hai năm nay. Ảnh: Khổng Chiêm.
Canhoorchidpark.org – Theo Người Đồng Hành

Tìm hiểu thêm tài liệu về dự án Orchid Park Xem Thêm