Công bố 27 kiến trúc Pháp ở Huế, sẽ đập bỏ biệt thự 26 Lê Lợi

UBND tỉnh Thừa Thiên – Huế vừa ban hành chọn lọc mở bán 27 công trình kiến trúc Pháp tiêu biểu trên địa bàn TP. Nhiều dấu hỏi được đặt ra đằng sau chọn lọc này.



Nhà thờ Chính Tòa Phủ Cam là công trình không thuộc kiến trúc Pháp, nhưng vẫn có tên trong danh sách 27 công trình kiến trúc Pháp tiêu biểu vừa được mở bán ở Huế – Ảnh: NHẬT LINH

Trao đổi có Tuổi Trẻ, ông Lê Toàn Thắng (phó giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Thừa Thiên – Huế, đơn vị trực tiếp tham mưu cho UBND tỉnh Thừa Thiên – Huế lập danh sách trên) cho biết việc mở bán 27 công trình kiến trúc Pháp nhằm dự kiến thi công kế hoạch, kêu gọi đầu tư để bảo tồn, tôn tạo, phát huy 1 vài giá trị của 27 công trình trên.

Theo ông Thắng, Sở Xây dựng đã cộng 1 vài đơn vị như Hội Kiến trúc sư tỉnh, Hội Quy hoạch và phát triển thành thị tỉnh, Sở Văn hóa – thể thao, Liên hiệp Các hội văn học nghệ thuật… rà soát, kiểm tra và thống nhất chọn 27 công trình trên.

Quỹ kiến trúc thành thị không phải chỉ là các công trình kiến trúc đặc trưng, đặc sắc, mà nó phải nhiều hơn rất nhiều, nhiều loại hình, nhiều phong 1 vàih, nhiều thời kỳ và to, nhỏ, giàu sang, hèn kém… Tổng thể của nó phải có tính chất tích hợp, đông đảo, chứ chẳng thể chỉ bảo vệ các đơn chiếc

GS.TS.KTS HOÀNG ĐẠO KÍNH

Quyết định khó hiểu?

Theo nhà tìm hiểu Nguyễn Xuân Hoa – nguyên giám đốc Sở Văn hóa – tài liệu tỉnh Thừa Thiên – Huế, đây là 1 chọn lọc khá khó hiểu bởi trong số 27 công trình kiến trúc được nêu có 2 công trình không phải là kiến trúc Pháp, đây là nhà thờ Dòng Chúa Cứu Thế và nhà thờ Chính Tòa Phủ Cam.

Theo ông Hoa, nhà thờ Chính Tòa Phủ Cam GĐ này được bắt đầu làm thi công vào năm 1960, do kiến trúc sư Ngô Viết Thụ kiến trúc.

Sau nhiều biến cố lịch sử, đến tận năm 2000 nhà thờ này mới chính thức đã đi vào hoạt động. Còn nhà thờ Dòng Chúa Cứu Thế – tên theo như trong chọn lọc – được bắt đầu làm thi công vào tháng 1-1959, tức không nằm trong GĐ thuộc Pháp.

Một điểm khó hiểu nữa là vì nguyên nhân gì mà ở Huế lại chỉ có 27 công trình kiến trúc Pháp tiêu biểu? Theo ông Hoa, nhiều công trình kiến trúc Pháp có giá trị đáng được gấp rút quan tâm, bảo tồn như ngôi villa cổ ở số 26 Lê Lợi lại không có tên trong danh sách.

Công trình này được thi công vào đầu thế kỷ 20, hiện là trụ sở của Liên hiệp Các hội văn học nghệ thuật Thừa Thiên – Huế và đang nằm trên địa điểm “đất vàng” của TP.

Cũng theo ông Hoa, chọn lọc này không chỉ khó hiểu mà còn… buồn cười về mặt học thuật. Ví dụ như công trình bia Quốc học phải gọi tên chính xác là Đài tưởng niệm chiến sĩ trận vong. Còn “tên chính xác của công trình nhà thờ Dòng Chúa Cứu Thế là nhà thờ Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp.

Trong khuôn viên nhà thờ này có 1 dãy nhà tu viện 2 tầng, đây mới là kiến trúc Pháp. Điều này chứng tỏ người tham mưu lập nên danh sách này không am hiểu về Huế” – ông Hoa nói.

Ông Hoa cho rằng chọn lọc của tỉnh chỉ có tính đối phó. “Dư luận cho rằng 1 vài công trình kiến trúc Pháp nằm ngoài danh sách 27 công trình này thì tỉnh có quyền đập bỏ” – ông Hoa nói.



Nhà thờ Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp không thuộc kiến trúc Pháp, nhưng vẫn có tên trong danh sách 27 công trình kiến trúc Pháp tiêu biểu – Ảnh: NHẬT LINH

Bảo tồn hay “khai tử”?

Không chỉ riêng ông Hoa mà nhiều nhà tìm hiểu, kiến trúc sư băn khoăn về danh sách công trình kiến trúc Pháp ở Huế vừa được mở bán. Theo GS.TS.KTS Hoàng Đạo Kính, ở Huế kiến trúc thuộc địa không các hòa hợp có môi trường kiến trúc kinh đô Huế mà còn có chiều hướng thích ứng có thẩm mỹ và kiến trúc truyền thống.

Cho nên nhiều công trình kiến trúc Pháp ở Huế đều rất nhỏ bé, rất khác biệt so có kiến trúc Pháp ở Sài Gòn và Hà Nội. “Kiến trúc thực dân mà lại sử dụng cóp nhặt kiến trúc bản địa như thế là điều rất đặc sắc, đặc trưng”.

GS.TS.KTS Hoàng Đạo Kính cho rằng nếu danh mục kiến trúc Pháp tiêu biểu ở Huế chỉ 27 công trình bởi thế thì thay vì bảo tồn di sản thành thị thời thuộc Pháp ở Huế hóa ra thành bảo tồn các công trình đơn lẻ.

Theo ông Kính, 27 công trình ấy chẳng thể đại diện cho cả 1 GĐ tham dự của kiến trúc thời Pháp thuộc ở Huế, bởi con số ít ỏi trên chẳng thể góp phần tạo dựng bề ngoài thành thị được.

Ông Kính cũng nghi ngờ việc mở bán danh sách trên là hợp thức hóa cho việc “khai tử” 1 vài công trình kiến trúc Pháp ở Huế nằm ngoài danh mục này.

“Nếu lập danh sách ngắn gọn như thế để mà cho phép phá bỏ các công trình ngoài danh sách ấy, như thế thì còn gì là kiến trúc Pháp ở Huế nữa” – ông Kính nói.

Sẽ đập bỏ ngôi villa số 26 Lê Lợi

Ông Lê Toàn Thắng cho biết dù trong danh sách có hai công trình không thuộc kiến trúc Pháp nhưng cả hai đều là công trình tiêu biểu, có nét đặc trưng nên đưa vào để kêu gọi nhà đầu tư duy tu hằng năm.

“Tất nhiên đây chỉ mới là danh sách ban đầu. Chúng tôi sẽ tiếp tục rà soát, kiểm tra để bổ sung, nối dài thêm danh sách này” – ông Thắng nói.

Khi được hỏi về việc danh sách 27 công trình trên có phải là “bảo bối” để khai tử nhiều kiến trúc Pháp ở Huế, đặc trưng là công trình ngôi villa ở số 26 Lê Lợi, ông Thắng cho rằng ở thành thị nào việc “phát triển” cũng luôn có sự mâu thuẫn có việc “bảo tồn”.

Theo ông Thắng thì không phải công trình kiến trúc Pháp nào cũng là tiêu biểu, cũng có giá trị và cần cân nhắc để tránh cản trở sự “phát triển” trong thi công thành thị.

“Riêng có ngôi villa ở số 26 Lê Lợi, theo quan điểm chung của tỉnh thì sẽ đập bỏ để nhượng đất phục vụ việc phát triển thành thị Huế theo quy hoạch chi tiết hai bờ sông Hương” – ông Thắng nói.

Theo UBND tỉnh Thừa Thiên – Huế, có 11 công trình kiến trúc Pháp thuộc có của Nhà nước bao gồm: cơ quan ĐH Huế, bia Quốc học, Trường Quốc học, Trường Hai Bà Trưng, trụ sở Bảo tàng Văn hóa Huế, nhà trưng bày Điềm Phùng Thị, dãy lớp học Trường tiểu học Lê Lợi, dãy lớp học A&B Trường ĐH Khoa học Huế, Trường CĐ Công nghiệp Huế, Trung tâm Festival, sân vận động Tự Do.

16 công trình kiến trúc thuộc có của 1 vài tổ chức gồm: ga Huế, khách sạn Sài Gòn Morin, nhà hàng Festival Huế, La Residence Hue Hotel & Spa, khách sạn Le Domaine de Cocodo, Nhà máy nước Vạn Niên, nhà thờ Dòng Chúa Cứu Thế, giáo xứ Chính tòa Phủ Cam (Dòng Khâm Mạng), nhà thờ Chính Tòa Phủ Cam, Tòa tổng giám mục Huế, tu viện Thánh Tâm, Đại chủng viện Huế, Dòng con Đức Mẹ Vô Nhiễm, đan viện Carmel Huế, nhà thờ Phanxico, nhà nguyện (Hội Dòng Thánh Phao Lô).

Canhoorchidpark.org – Theo Tuổi trẻ

Tìm hiểu thêm tài liệu về dự án Orchid Park Xem Thêm