Đất vàng ‘ngủ quên’ và sự lãng phí khó giải quyết ở Hà Nội

Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho rằng những lô đất vàng bị bỏ hoang giữa trọng điểm Hà Nội gây 1 sự lãng phí lớn. Thành phố muốn thu hồi nhưng chuyện xử lý không dễ.

Gánh xôi của chị Mây nằm ngay vỉa hè trước lô đất vàng đang bỏ hoang của bầu Hiển (ông Đỗ Quang Hiển – Chủ tịch T&T) ở ngã tư Lý Thường Kiệt – Hàng Bài (Hà Nội). Từ nhiều năm nay, chị “mượn tạm” đoạn vỉa hè có địa điểm đắc địa này để kinh doanh.

Chỉ ngồi từ 5h30 đến 10h mỗi ngày, chị Mây cho biết gánh xôi 1 tạ gạo của chị hết veo. Theo đó, 100 kg gạo nếp sẽ nấu được dao động 150 kg xôi. Mỗi kg xôi trung bình gói được 6 suất, mỗi suất 10.000 đồng. Tính trung bình, doanh thu phân phối xôi ở “mẩu vỉa hè” của chị Mây vào dao động 9 triệu đồng chỉ trong chưa đầy 5 tiếng buổi sáng.

Chị Mây không khỏi xót xa có lô đất phía sau mình vẫn đang bỏ hoang dù nằm ở địa điểm vô cộng đắc địa. “Ngồi đó đến phân phối xôi còn tốt, nếu xây cửa hàng thì phân phối gì chả lời hả chú”, chị Mây tâm sự.

Chị Mây dọn hàng xôi vỉa hè ngay cạnh lô đất bỏ hoang của bầu Hiển. Ảnh: Hiếu Công.

Những lô đất vàng ngủ quên

Lô đất vàng của bầu Hiển rộng 2.200 m2 có tới 3 mặt các con phố ở phố Lý Thường Kiệt, Hàng Bài và Vọng Đức, nhữngh hồ Hoàn Kiếm chỉ dao động 200 m. Đây được coi là 1 trong những lô đất trống có giá trị lớn nhất ở thủ đô. Theo người dân xung quanh, để bồi thường và gom được khu đất, công ty đã phải bỏ ra dao động 1 tỷ đồng mỗi m2.

Lô đất trị giá hàng nghìn tỷ đồng này đã nhiều năm im lìm. Bên trong lác đác có 1 số lán trông xe. Bảo vệ ở đó cho biết đó là chỗ để xe của Ngân hàng SHB, do ông bầu Hiển làm chủ tịch.

Đây chỉ là 1 trong rất nhiều lô đất vàng đang bị bỏ hoang, hoặc đắp chiếu ở Hà Nội. Tại những quận trọng điểm, không khó để kiếm những lô đất được quây tôn kín, yên ắng chờ thời bởi thế.

Cách lô đất của bầu Hiển chỉ hơn 100 m, ngang qua trường THCS Trung Vương là lô đất được cho của Tân Hoàng Minh ở ngã tư Hàng Bài – Hai Bà Trưng. Lô đất rộng hơn 4.000 m2 này còn có địa điểm trọng điểm hơn, chỉ nhữngh hồ Hoàn Kiếm dao động 100 m, đối diện Trung tâm thương mại Tràng Tiền Plaza.

Đối diện Tràng Tiền Plaza lại có 1 khu đất bỏ hoang, rậm rạp. Ảnh: Việt Linh.

Tân Hoàng Minh từng mất hơn 7 năm (từ năm 2004-2011) mới đã đi vào hoạt động giải phóng mặt bằng kể từ khi có chọn lọc thu hồi đất. Thời điểm năm 2011, lô đất này vẫn còn 1 phần quy mô chưa được giải tỏa. Sau đó người dân và chủ đầu tư đã thống nhất mức bồi thường là 47 tỷ đồng cho 51 m2 đất sử dụng riêng và 20 m2 nhà đất sử dụng chung. Đây được xem là mức bồi thường, hỗ trợ kỷ lục của đô thị Hà Nội vào thời điểm đó.

Lô đất này được đồn rằng đã đổi chủ, nhưng tài liệu chính thức về vụ giao dịch chưa được mở phân phối. Hiện lô đất vẫn trong hiện trạng “ngủ quên” nhiều năm giữa trọng điểm Hà Nội, được quây kín bởi những hình ảnh dự án của Tân Hoàng Minh.

Tại quận Đống Đa, Nhà máy rượu Hà Nội và Nhà máy dệt kim Đông Xuân nằm cạnh nhau, sau khi chuyển ra khỏi nội thành thì còn lại 1 khu đất vàng lớn có tới 3 mặt các con phố: Lò Đúc – Nguyễn Công Trứ – Ngô Thì Nhậm. Lô đất này rộng tới 8.000 m2 cũng trong hiện trạng bỏ hoang. Tân Hoàng Minh cũng là ông chủ của lô đất này.

Những lô đất đắc địa quây tôn còn thấy được ở cạnh cầu vượt Nguyễn Chánh – Hoàng Minh Giám, cạnh trung tâm mua sắm BigC. Tháp Tài chính Quốc tế (IFT), 1 biểu tượng mới của thủ đô, từng được lên kế hoạch mọc lên trên lô đất này. Đến nay, tháp thì chưa thấy, còn cỏ hoang thì đã nhiều năm tuổi.



Lô đất bị bỏ hoang có dự án tháp Tài chính Quốc tế (IFT). Ảnh: Việt Linh.

Lô đất vàng lớn nhất còn sót lại ở trọng điểm Hà Nội chính là địa điểm của trọng điểm triển lãm Giảng Võ. Rộng tới 68.000 m2, lô đất có 2 mặt các con phố các con phố lớn và cạnh hồ Giảng Võ. Kế hoạch xây khu đô thị “chọc trời” ở đó gây nhiều tranh cãi và giai đoạn này dự án vẫn án binh bất động.

Trên khắp Hà Nội còn có những dự án bởi thế như Nam Đàn Plaza và Lotus Hotel (quận Nam Từ Liêm), Tháp Thiên Niên Kỷ (quận Hà Đông), dự án 131 Thái Hà, dự án Twin Tower (các con phố Láng)…

Sự lãng phí khổng lồ

Gần gánh xôi của chị Mây là ki-ốt nhỏ phân phối hàng tạp hóa của chị Lan, nằm cạnh lô đất bỏ hoang của Tân Hoàng Minh (phố Hàng Bài). Ki-ốt rộng chỉ dao động 5-6 m2 cả ngày luôn tấp nập kẻ mua người phân phối.

Chị Lan từ chối tiết lộ doanh thu của cửa hàng, nhưng chị bảo phải 5 người phục vụ luôn chân luôn tay suốt cả ngày. 5 người phân phối hàng cho 1 cửa hàng chỉ dao động 6 m2 cả ngày không hết việc. Mà ki-ốt này còn rộng hơn cửa hàng bên cạnh, nằm đầu ngõ 26 Hàng Bài, chỉ có dao động chừng 4 m2.



Những cửa hàng siêu nhỏ cạnh lô đất vàng của Tân Hoàng Minh. Ảnh: Hiếu Công.

Hỏi vui chị Lan rằng nếu được Tân Hoàng Minh cho thuê lại 1 phần đất để mở cửa hàng cho đỡ phí lô đất bỏ hoang, chị Lan cười và đồng ý ngay. “Họ chả cần mấy đồng tiền lẻ của chúng tôi đâu. Họ nhiều tiền thì họ cứ để đây, chả cần xây. Họ có tiếc mấy m2 đất như chúng tôi đâu”, chị Lan cười.

Nói có Zing.vn, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Quang Hùng thừa nhận những lô đất vàng bỏ hoang, hoặc những công trình đang thi công dở mà đắp chiếu là 1 sự lãng phí rất lớn.

Nếu dùng 1 phép tính giả định, gửi số tiền 2.200 tỷ đồng mà bầu Hiển chi cho lô đất ở Lý Thường Kiệt ở chính ngân hàng của ông, có lãi suất 7,5%/năm, ông có thể thu về 165 tỷ đồng/năm.

Tương tự, có lô đất của Tân Hoàng Minh ở Hàng Bài, nếu có số tiền để thâu tóm khu đất, dao động 2.000 tỷ đồng (giá bồi thường trung bình dao động 500 triệu đồng/m2) gửi ngân hàng, mỗi năm cũng có thể thu về 150 tỷ đồng. Lũy kế 7 năm bị bỏ hoang, tổng số tiền có gửi cả gốc và lãi đã lên đến 3.303 tỷ đồng (lãi suất 7,5%/năm).

Nếu có những khu đất này thi công trọng điểm thương mại, tương đương Tràng Tiền Plaza (có quy mô dao động 2.000 m2 đất), thì cũng thu được số tiền rất lớn. Ước tính, Tràng Tiền Plaza có quy mô mặt bằng cho thuê là 18.000 m2. Nếu công suất thuê đạt 80% và giá thuê giai đoạn này là 3,5 triệu đồng/m2/tháng, mỗi năm Tràng Tiền Plaza cũng có doanh thu là 605 tỷ đồng, gấp 4 lần gửi ngân hàng.

Đó là chưa tính đến phương án thi công căn hộ chung cư đẳng cấp để phân phối. Khi đó, những lô đất vàng thực sự là những “con gà đẻ trứng vàng” cho những chủ đầu tư.



Những cửa hàng siêu nhỏ không hiếm gặp ở Hà Nội. Ảnh: Hiếu Công.

“Đó là 1 sự lãng phí không dễ gì khắc phục. Trong khi nhu cầu về mặt bằng ở khu vực trọng điểm luôn thiếu hụt thì có những khu đất vàng bỏ hoang thật khó hiểu. Có thể có chủ đầu tư họ không thấy lãng phí, họ không thiếu tiền, nhưng đó là 1 sự lãng phí của xã hội”, ông Nguyễn Văn Đính, Phó chủ tịch Hội môi giới BĐS Việt Nam, nhận xét.

Tại sao công ty để đất vàng ngủ quên?

Gần ki-ốt bàn hàng của chị Lan là điểm trông xe của anh Nam trên phố Hai Bà Trưng. Với vài mét vỉa hè, sau khi đấu thầu và được UBND quận Hoàn Kiếm đồng ý, anh Nam cộng vài người khách hàng mỗi ngày gắn bó có điểm trông xe.

Cách không xa những lô đất vàng bỏ hoang, điểm trông xe của anh Nam mỗi ngày giữ được dao động 400-500 xe máy, những ngày cuối tuần có thể cao hơn. Nói về những lô đất vàng bỏ hoang, trong khi anh phải chắt chiu từng đoạn vỉa hè giữ xe, anh cười bảo “người ta thích thì bỏ đây thôi”.

“Quyền của người ta” cũng là câu trả lời mà chị Mây chia sẻ. Chị còn lo nếu khu đất được thi công, hàng xôi của chị phải chuyển sang chỗ khác, sẽ khó phân phối vì kém đắc địa hơn.

Tuy nhiên, từ phía công ty, không phải họ “không muốn xây” mà vấn đề là họ “không được xây theo nhữngh mà mình kỳ vọng”.

Tại SHB, bầu Hiển cho biết lô đất vàng ở Lý Thường Kiệt chuẩn bị dùng để xây trụ sở cho ngân hàng này. Theo kế hoạch, đáng lẽ trụ sở mới bắt đầu làm cuối năm 2016 nhưng do vướng mắc về mặt thủ tục, SHB muốn xây trụ sở cao 13-15 tầng.



Một trong những nguồn gốc khiến dự án Nam Đàn Plaza giậm chân là do thiếu vốn. Ảnh: Việt Linh.

Tuy nhiên, lô đất này lại nằm trong khu vực nội thành độc đáo nên UBND TP Hà Nội có quy định khống chế chiều cao là 8 tầng. Nếu muốn xây cao hơn thì phải có thẩm quyền của Thủ tướng. Như vậy, mục đích chồng thêm tầng, tối đa hóa khoản tiền đã bỏ ra của SHB gặp khó. Trong khi chờ đợi, lô đất đành ở hiện trạng “ngủ quên”.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra ở lô đất ở Hàng Bài của Tân Hoàng Minh hay lô ở Giảng Võ của Vingroup. Lô của Tân Hoàng Minh ban đầu được chấp thuận xây 8 tầng, nhưng vào năm 2016, công ty này xin điều chỉnh dự án thành cao 12 tầng. Giống như SHB, đề nghị này bị từ chối.

Tại lô đất ở Giảng Võ, công ty này ban đầu cũng định xây 10 tòa chung cư cao 46-50 tầng, tỷ lệ dao động 43,8% có số dân lên tới 7.300 người. Ngay sau đó, vấn đề này đã vấp phải luồng dư luận phản đối lớn. Chính Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã phải đề nghị cải thiện hạ tầng cho khu vực này, nếu muốn xây nhà cao.



Nhà máy rượu Hà Nội rời đi để lại 1 khu đất vàng rất lớn. Ảnh: Hiếu Công.

Ông Nguyễn Văn Đính cho rằng công ty bỏ ra 1 số tiền lớn để thâu tóm đất, đảm bảo phải muốn khai thác triệt để, bù lại vốn đầu tư. Tuy nhiên, nếu làm đúng quy định, có sự khống chế chiều cao và tỷ lệ theo quy hoạch, công ty sẽ phải phân phối có giá nhà rất đắt (nếu xây chung cư), gây gặp khó cho kinh doanh. “Chồng thêm tầng là nhữngh tốt nhất giúp công ty tăng hiệu quả ở đất vàng”, ông Đính nói.

Tất nhiên, không phải dự án nào ở Hà Nội đất vàng bị bỏ trống cũng vì vấn đề quy hoạch, số nhiều vẫn là do thiếu vốn. Điển hình như dự án Thiên Niên Kỷ, Nam Đàn Plaza, Tháp Tài chính…

Thành phố có quyết tâm thu hồi?

Đầu năm 2018, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Đức Chung đề nghị rà soát, đề xuất điều chỉnh, hủy bỏ những dự án có trong kế hoạch sử dụng đất nhưng đã quá 3 năm chưa thực hiện theo quy định của pháp luật.

Ông Chung cũng đề nghị thực hiện đúng quy định những trường hợp phải đấu giá đất, nhà là những khu “đất vàng” sau khi rà soát, sắp xếp lại cơ sở nhà đất của Nhà nước để chống thất thu ngân sách và phòng chống tiêu cực, tham nhũng.

Nhiều ý kiến cho rằng nếu Hà Nội thực hiện được việc này thì những dự án đất vàng “ngủ quên” sẽ sớm được giải quyết. Tuy nhiên, chuyên gia cảnh báo việc thu hồi đất vàng là rất khó.



Một phần khu đất vàng của Dệt Kim Đông Xuân và Rượu Hà Nội được dùng xây trường học. Ảnh: Hiếu Công.

“Khi công ty bỏ tiền lớn ra mua đất, kể cả mua qua đấu giá, họ phải tận dụng sao cho sinh lời nhiều nhất. Tuy nhiên, muốn sinh lời thì họ phải xin xây cao thêm tầng, khi đó lại không được phép, và họ lại bỏ hoang để chờ đợi. Bỏ hoang lại khó thu hồi. Đó là 1 vòng luẩn quẩn khó giải quyết”, ông Đính nhấn mạnh.

Tuy nhiên, ông Đính ủng hộ quyết tâm của Hà Nội trong việc thu hồi, để tránh sử dụng lãng phí những khu đất vàng. Ngoài ra bộ mặt đô thị sẽ được đã đi vào hoạt động, không bị nhếch nhác.


Canhoorchidpark.org – Theo Zing

Tìm hiểu thêm tài liệu về dự án Orchid Park Xem Thêm