Đoạn trường thu hồi nợ thuế đất

Thuế đất là 1 trong một số nguồn thu quan trọng của một số địa phương, nhất là một số tỉnh, thành thị có phân khúc nhà đất phát triển. Tuy nhiên, dường như danh sách chây ỳ thuế đất càng ngày càng dài ra và có một số đơn vị chậm nộp nhiều năm mà vẫn chưa có chế tài đủ mạnh.

Thuế đất là khoản thu quan trọng ở một số địa phương có phân khúc nhà đất phát triển

Đất đai đứng thứ hai trong danh sách nợ thuế

Thống kê từ Tổng cục Thuế cho thấy, tính đến hết tháng 8/2018, tổng số tiền thuế nợ đến 90 ngày và trên 90 ngày vẫn là hơn 48.000 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 58% tổng số tiền thuế nợ, bao gồm một số khoản thuế, phí, nợ liên quan về đất và một số khoản phạt vi phạm hành chính và tiền chậm nộp thuế.

Đáng chú tâm trong đây, riêng một số khoản nợ liên quan đến đất đai là 8.856 tỷ đồng (đứng thứ hai, chiếm tỷ trọng 10,7% tổng số tiền thuế nợ).

Ngoài ra, nhóm nợ không có khả năng thu hồi (của người nộp thuế đã chết, mất tích, mất năng lực hành vi dân sự, liên quan đến trách nhiệm hình sự, đã tự giải thể, phá sản, ngừng, nghỉ và bỏ địa chỉ kinh doanh) là hơn 34.800 tỷ đồng.

Số nợ này chiếm tỷ trọng đến 42% tổng số tiền thuế nợ, tăng 3.349 tỷ đồng so có thời điểm 31/12/2017 và tăng 409 tỷ đồng so có thời điểm 31/7/2018.

Chỉ tính riêng Hà Nội, Cục Thuế Hà Nội là 1 trong một số đơn vị có số nợ thuế đứng đầu cả nước. Tám tháng đầu năm, đơn vị này đã “chỉ mặt điểm tên” hơn 1.000 đơn vị nợ tiền thuế, phí, một số khoản thu liên quan đến đất có tổng số tiền nợ đã đăng công khai là 3.960 tỷ đồng.

Trong danh sách công khai này, nhiều cái tên được hé lộ có số nợ “khủng” và chây ỳ từ năm này qua năm khác mà cơ quan công dụng phải “bó tay” không có một sốh nào thu hồi.

Điển hình phải kể đến Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển Lũng Lô 5 có số nợ tiền sử dụng đất hơn 342 tỷ đồng ở Dự án khu công dụng thành thị Ao Sào – Lexington Etaste (Hoàng Mai – Hà Nội).

Theo Cục Thuế Hà Nội, đơn vị này đã nợ thuế từ năm 2015 và cơ quan thuế đã ứng dụng một số giải pháp cưỡng chế theo quy định như trích tiền từ tài khoản, thông báo hóa đơn không còn giá trị sử dụng nhưng Lũng Lô 5 vẫn chưa nộp đủ số tiền còn nợ vào ngân sách.

Ngoài ra, có không ít công ty đã nợ dai dẳng đến vài năm và trong đây có một số dự án được cơ quan thuế nhận định là có khả năng thu nhưng thực ở khó thu.

Có thể điểm một số cái tên cụ thể như: Dự án văn phòng, trọng điểm thương mại và nhà ở 52 Lĩnh Nam của Công ty Cổ phần Lilama có số tiền nợ 65 tỷ đồng; Dự án Khu nhà ở phân phối cho cán bộ chiến sỹ Công an quận Hoàng Mai của Công ty TNHH Xây dựng công trình Hoàng Hà có số nợ 14 tỷ đồng;

Dự án nhà ở Công an quận Hoàng Mai của Công ty TNHH thi công công trình Hoàng Hà có 140 tỷ đồng; Khu nhà ở cán bộ chiến sỹ Vụ tổ chức cán bộ – Tổng cục III – Bộ Công an chủ đầu tư chủ là Công ty cổ phần Quốc tế CT Việt Nam, số tiền nợ 117 tỷ đồng…

Tương tự, ở TP.HCM, trong 8 tháng vừa qua, Cục thuế Thành phố đã 3 lần công khai danh sách công ty nợ thuế có gần 2.000 công ty nằm trong diện đề nghị có giải pháp mạnh mẽ nhằm thu hồi nợ thuế.

Đặc biệt, rất nhiều công ty có số nợ lên đến hàng chục tỷ đồng đã bị Cục Thuế TP.HCM ứng dụng một số giải pháp cưỡng chế như thông báo hóa đơn không còn giá trị sử dụng, trích tiền từ tài khoản ngân hàng để nộp thuế, thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh.

Cần sớm có giải pháp hữu hiệu cưỡng chế nợ thuế để chắc chắn công bằng xã hội

Trong số một số công ty bị thu hồi giấy phép kinh doanh có Công ty TNHH 1 thành viên Đầu tư Phát triển công nghiệp tàu thủy phía Nam nợ hơn 35,7 tỷ đồng; Công ty cổ phần Đầu tư và Xây dựng Contec nợ hơn 29 tỷ đồng…

Công ty cổ phần Vạn Phát Hưng (trụ sở ở quận 7, TP.HCM) nợ hơn 35 tỷ đồng cũng đã bị Cục Thuế TP.HCM ứng dụng giải pháp cưỡng chế bằng một sốh ngăn chặn việc sử dụng hóa đơn của công ty này.

Ngoài ra, 1 số ông lớn khác hiện cũng đang bị Cục Thuế TP.HCM “điểm mặt”, ngăn chặn việc sử dụng hóa đơn vì chây ỳ trong việc nộp thuế như Công ty Cổ phần Bất động sản Khải Hoàn Land (trụ sở ở quận 7) nợ hơn 27,4 tỷ đồng;

Công ty cổ phần Tư vấn – đầu tư – thi công – thương mại – sản xuất Nhựt Thành (trụ sở ở huyện Bình Chánh), nợ gần 17,5 tỷ đồng; Công ty cổ phần Vận tải và dịch vụ du lịch Phương Trang (trụ sở quận 7) nợ gần 9,5 tỷ đồng.

Đoạn trường đòi nợ

Tại quy định ở Điều 3 và điều 55 Luật Đất đai 2013, tiền sử dụng đất là số tiền mà người sử dụng đất phải trả cho Nhà nước khi được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, công nhận quyền sử dụng đất.

Trong đây, tổ chức kinh tế được giao đất để thực hiện dự án đầu tư thi công nhà ở để phân phối hoặc để phân phối kết hợp cho thuê nằm trong nhóm giao đất có thu tiền sử dụng đất.

Theo điều 14 Nghị định 45/2014/NĐ-CP, trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày ký thông báo của cơ quan thuế, người sử dụng đất phải nộp 50% tiền sử dụng đất theo thông báo.

Trong vòng 60 ngày thứ hai, người sử dụng đất phải nộp 50% tiền sử dụng đất còn lại theo thông báo. Quá thời hạn quy định ở Điểm a, Điểm b Khoản này, người sử dụng đất chưa nộp đủ số tiền sử dụng đất theo thông báo thì phải nộp tiền chậm nộp đối có số tiền chưa nộp theo mức quy định của pháp luật về quản lý thuế, trừ trường hợp có đơn xin ghi nợ tiền sử dụng đất đối có một số trường hợp được ghi nợ.

Cùng có đây, quy định ở điểm I, khoản 1, điều 64 Luật Đất đai 2013 nêu rõ, đất được Nhà nước giao, cho thuê để thực hiện dự án đầu tư mà không được sử dụng trong thời hạn 12 tháng liên tục hoặc công đoạn sử dụng đất chậm 24 tháng so có công đoạn ghi trong dự án đầu tư kể từ khi nhận bàn giao đất trên thực địa phải đưa đất vào sử dụng thì bị thu hồi.

Trường hợp không đưa đất vào sử dụng thì chủ đầu tư được gia hạn sử dụng 24 tháng và phải nộp cho Nhà nước khoản tiền tương ứng có mức tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối có thời gian phát triển chậm độ thực hiện dự án trong thời gian này; hết thời hạn được gia hạn mà chủ đầu tư vẫn chưa đưa đất vào sử dụng thì Nhà nước thu hồi đất mà không bồi thường về đất và tài sản gắn liền có đất, trừ trường hợp do bất khả kháng.

Từ một số quy định nêu trên, có thể thấy Nhà nước đã có một số quy định rất nghiêm ngặt đối có tiền sử dụng đất khi giao dự án đầu tư cho một số tổ chức kinh tế thực hiện dự án đầu tư thi công nhà ở để phân phối hoặc để phân phối kết hợp cho thuê.

Trong bất kỳ trường hợp nào, có một số quy định này có thể thấy, việc chậm nộp tiền sử dụng đất không chỉ khiến công ty đối mặt có mức phạt tiền chậm nộp lớn, mà còn có nguy cơ ảnh hưởng đến vận hành kinh doanh và danh tiếng thương hiệu.

Tuy nhiên, trên thực ở, hiện trạng công ty chây ỳ nợ tiền sử dụng đất ở nhiều địa phương vẫn diễn ra khá phổ biến.

Theo chia sẻ từ 1 lãnh đạo lãnh đạo ngành thuế, trong nhiều lý do khiến công ty cố tình chây ỳ, chiếm dụng thuế thì việc chiếm dụng để lấy vốn sản xuất kinh doanh diễn ra khá phổ biến.

Hầu hết một số công ty đều gặp gặp khó trong việc quay vòng vốn sản xuất – kinh doanh dẫn đến việc chây ỳ, khất nợ thuế để có vốn tiếp tục đầu tư. Theo đây, công ty càng lớn, hạch toán và kiểm tra càng khó.

Bên cạnh đây, mô hình công ty mẹ và công ty con dễ tạo điều kiện cho công ty thực hiện hành vi chuyển giá, trốn thuế thông qua việc chuyển nhượng nguyên vật liệu có giá thấp hơn giá thực ở; chuyển lương ở một số khu vực thông thường sang khu vực gặp khó để hưởng ưu đãi của Nhà nước.

Bên cạnh đây, theo chia sẻ từ đại diện của nhiều công ty, ngoại trừ trường hợp công ty cố tình chây ỳ nợ thuế, trong thời gian vừa qua, có không ít trường hợp nợ thuế đất do vướng mắc khâu thẩm định, xác định giá trị tiền sử dụng đất làm đúng, hồ sơ vẫn bị ngâm, lãnh đạo không dám ký.

Chẳng hạn như ở TP.HCM, trước đây việc này chỉ có Sở Tài chính là “chủ xị”, nay có thêm sự tham dự của Sở Tài nguyên – Môi trường và Hội đồng thẩm định giá đất Thành phố.

Vì qua 3 cửa nên thời gian bị kéo dài hơn rất nhiều. Hiện trên địa bàn TP.HCM có dao động 100 dự án chưa thể đâyng tiền sử dụng đất, có số tiền hàng ngàn tỷ đồng.

Nhiều công ty trong số đây “xin” được đâyng tiền sử dụng đất tạm tính để có thể làm một số thủ tục thứ hai, khi có con số chính thức công ty sẽ đâyng thêm hoặc được trả lại.

Tuy nhiên, việc này không hề tiện lợi bởi không có quy định nào cho phép, nên chỉ có một sốh chờ.

Sở dĩ có tình trạng “cám treo, heo nhịn đâyi”, tiền công ty có sẵn nhưng ngân sách chưa thể thu là do quy trình nhiêu khê. Đầu tiên, Sở Tài nguyên – Môi trường xác định phương án giá đất.

Để thực hiện việc này, Sở Tài nguyên – Môi trường phải tổ chức đấu thầu và chọn đơn vị thẩm định giá có giá thành thấp nhất. Khi đơn vị thẩm định đưa ra được giá đất theo giá phân khúc sẽ trình liên sở là Sở Tài nguyên – Môi trường và Sở Tài chính thẩm định và phê duyệt.

Cuối cộng, phải được Hội đồng thẩm định giá đất tỉnh, thành thị phê duyệt. Khi đây, công ty mới được đi đâyng.

“Mục đích của quy định này là muốn có cơ chế kiểm tra chéo để công ty không bị “hành” và có 1 con số chính xác nhất, tránh gây thất thoát cho ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, để đã đi vào hoạt động được thủ tục này công ty cực khổ trăm bề, mất rất nhiều thời gian và tốn kém. Nội chuyện bị đơn vị thẩm định giá đất đề nghị đủ loại thủ tục là đã mệt mỏi lắm rồi”, vị này cho hay.

“Xét định giá phân khúc như giai đoạn này chưa thích hợp lắm bởi theo Luật Đất đai, thời điểm tính tiền sử dụng đất là thời điểm giao đất, trong khi có rất nhiều dự án thời gian thẩm định kéo dài 2 – 3 năm chưa xong.

Giả sử thời điểm thẩm định thì giá đất rất cao nhưng sau đây 2 năm mới có kết quả, khi này phân khúc khủng hoảng, suy giảm dẫn đến công ty thiệt hại rất lớn (trong thời gian này công ty phải chờ đợi nên tăng giá thành tài chính và chịu rất nhiều rủi ro do mất thời cơ…)”, 1 lãnh đạo công ty chia sẻ.

Canhoorchidpark.org – Theo ĐTCK

Tìm hiểu thêm tài liệu về dự án Orchid Park Xem Thêm