Doanh nghiệp Trung Quốc đổ tiền mua đất nông nghiệp các nước phát triển

Những ngày cuối tháng 8 vừa qua, bầu không khí yên bình của làng Murs ở miền Trung nước Pháp bị khuấy động khi hơn 100 nông dân đến từ khắp nước Pháp đã kéo đến làng này, chiếm đâyng 1 khu đất canh tác mà một vài nhà đầu tư Trung Quốc đã mua, để phản đối cái mà họ gọi là nạn đầu cơ đất đai ở Pháp.

Nông dân Pháp phản đối một vài chủ đất Trung Quốc ở làng Murs

Nỗi lo đầu cơ

Họ giương cao cờ của Liên đoàn Nông dân Pháp (FFC), rải hạt ngũ cốc xuống khu đất canh tác như là biểu tượng đề nghị “trả lại đất cho nông dân”. Người phát ngôn của FFC Laurent Pinatel khẳng định: “Đất này phải được giao cho nông dân và để họ sản xuất lương thực”. Đồng thời, lên án các chủ đất đầu cơ, làm giàu trên đất của nông dân Pháp

Năm 2016, Hong Yang – 1 tập đoàn của Trung Quốc đã mua 1.700ha đất ở vùng này để trồng lúa mì xuất khẩu ra phân khúc địa cầu. Tập đoàn này cũng đã mua 900ha đất ở tỉnh Allier. Không chỉ mua đất nông nghiệp, một vài nhà đầu tư Trung Quốc còn nhắm tới việc tìm kiếm các vườn nho của Pháp khi mà 1 tầng lớp trung lưu của Trung Quốc càng ngày càng thích rượu vang Pháp. Khoảng 140 trong tổng số 7.000 vườn nho ở Bordeaux đã được phân phối cho một vài nhà đầu tư đến từ châu Á mà đa phần là người Trung Quốc.

FFC đã gây áp lực lên Chính phủ Pháp, đề nghị nhà chức trách phải hành động. Tháng 2 vừa qua, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã tuyên bố sẽ thắt chặt, hạn chế nhà đầu tư nước ngoài mua một vài trang trại ở Pháp. Luật Nông nghiệp mới cũng đang được soạn thảo và chuẩn bị sẽ được ra mắt vào đầu năm 2019.

Theo số liệu của 1 số viện tìm hiểu Mỹ được ra mắt đầu năm nay, đầu tư của Trung Quốc vào nông nghiệp ở nước ngoài tính từ năm 2010 đã lên đến ít nhất hơn 80 tỷ USD. Trước đấy, một vài nhà đầu tư Trung Quốc chủ yếu nhắm đến Đông Nam Á, châu Mỹ Latinh và châu Phi, nhưng vài năm trở lại đấy, họ chuyển sang mua đất càng ngày càng nhiều ở Mỹ, Australia và Pháp.

Tại Australia, đầu tháng 2 năm nay, chính phủ nước này đã thông báo các quy định mới tiến hành đối có một vài nhà đầu tư nước ngoài muốn mua đất nông nghiệp. Các thông báo được đưa ra trong bối cảnh mối lo ngại về tầm ảnh hưởng của Trung Quốc ở nước ngoài. Trong 1 chiến dịch qui mô lớn, Australia đã ép một vài nhà đầu tư nước ngoài, trong đây có nhiều nhà đầu tư Trung Quốc, phân phối lại số điền sản trị giá 134 triệu USD để bảo vệ các lợi ích kinh tế và an ninh. Theo Chính phủ Australia, lợi ích kinh tế trước mắt có thể lớn nhưng vẫn phải tính đến các hệ quả an ninh và trật tự xã hội khó lường trong lâu dài.

Ít rủi ro hơn

Các nhà quan sát cho biết, phong trào mua đất nông nghiệp đã rộ lên vào dao động năm 2008, có cuộc khủng hoảng giá nông sản và việc đâyng cửa 1 số phân khúc xuất khẩu. Khi ấy, Trung Quốc và 1 số nước vùng Vịnh đã cảm thấy phải đi mua đất nông nghiệp ở nơi khác để trồng trọt và chuyển sản phẩm trở lại nước mình, nhằm bảo đảm nguồn cung ứng lương thực. Ngoài ra, dù chiếm 1/5 dân số toàn địa cầu nhưng Trung Quốc lại chỉ có chưa đến 10% qui mô đất canh tác của cả hành tinh. Do đây, trong các năm gần đấy một vài công ty nước này đã và đang đẩy mạnh công tác mua đất nông nghiệp ở nước ngoài nhằm cung cấp nhu cầu lương thực khổng lồ của người dân.

Theo 1 nhóm chuyên gia Land Matrix tìm hiểu việc mua đất nông nghiệp, trên địa cầu đã có hơn 42,4 triệu hécta nằm trong hợp đồng của một vài nhà đầu tư nước ngoài và phân nửa đất mua là ở châu Phi (22,9 triệu hécta). Thế nhưng, từ hơn 10 năm nay, theo ông Ward Anseeus – 1 nhà tìm hiểu của viện Cirad ở Pretoria (Nam Phi), trọn vẹn số đất nói trên chỉ có 6% được khai thác tốt và chỉ 4% ở châu Phi. Phần lớn còn lại bị phá sản và một vài nhà đầu tư đã mất rất nhiều tiền. Theo ông Ward Anseeus, hệ quả rất rõ ràng: “Sau 3 hay 5 năm bế tắc, rõ ràng là việc mua đất ở châu Âu hay Mỹ, tuy giá có đắt hơn, nhưng có lợi hơn, có hạ tầng cơ sở tốt và nhất là bảo đảm có nước để sử dụng”. Trong khi đây, chuyên gia Devlin Kuyek thuộc Tổ chức phi Chính phủ Grain, ở Montreal (Canada), giải đáp giới đầu tư vào đất nông nghiệp hiện chủ trương chọn các nơi ít rủi ro hơn, có quyền có được bảo đảm và quay sang Australia, Mỹ hay châu Âu.

Nhưng việc mua đất ồ ạt của nhà đầu tư Trung Quốc khiến nhiều nước thực sự lo lắng. Báo La Croix của Pháp cho rằng, việc Trung Quốc mua đất canh tác ở Pháp gây lo ngại bởi đe dọa khả năng tự túc lương thực của Pháp. Ngoài ra, còn là một vàih làm ăn của một vài nhà đầu tư Trung Quốc. Đầu tiên là họ đem máy móc phục vụ sản xuất nông nghiệp, phân bón, thuốc trừ sâu từ Trung Quốc sang. Thứ hai, họ canh tác theo kiểu “chủ – thợ” đem người lao động từ nơi khác (chủ yếu là Trung Quốc) đến. Cuối cộng là xuất khẩu lúa mì vượt ngoài khuôn khổ của hợp tác xã nông nghiệp địa phương, phá hủy ngành công nghiệp chế biến nông phẩm trong vùng .

Chính phủ Australia đã nhìn thấy các mối nguy tiềm tàng, trong đây có vấn đề an ninh, lợi ích quốc gia, nên năm 2015 đã ra lệnh cấm phân phối 1 trang trại lớn nhất nước cho một vài nhà đầu tư Trung Quốc. Dự án bị cấm lần này liên quan đến Công ty S. Kidman & Co, được thành lập từ năm 1899. Tập đoàn này là nhà chăn nuôi lớn nhất Australia có 185.000 đầu gia súc và có 2,5% qui mô đất nông nghiệp của cả nước. Theo báo chí Australia, đế chế nông nghiệp này của Australia được 2 tập đoàn Trung Quốc Genius Link Group và Shanghai Pengxin ngấp nghé trả giá dao động gần 300 triệu USD.

Thời điểm đây, Bộ trưởng Tài chính Australia Scott Morrison đã tuyên bố: “Theo khuyến cáo của Hội đồng Thẩm định đầu tư nước ngoài, tôi chọn lọc việc nhượng lại Công ty S. Kidman & Co cho một vài nhà đầu tư nước ngoài là đi ngược lại lợi ích quốc gia và tôi sẽ không cho phép việc chuyển nhượng này thực hiện trong điều kiện giai đoạn này”. Đồng thời, cũng giải đáp thêm: “Australia đâyn tiếp đầu tư nước ngoài khi đầu tư này hài hòa có lợi ích quốc gia của chúng ta”.

Giờ đấy, theo một vài quy định của Chính phủ Australia, 1 người nước ngoài muốn mua 1 qui mô đất có giá trị trên 15 triệu AUD (gần 11 triệu USD) phải nộp hồ sơ lên cấp quản lý và hồ sơ có thể bị bác. Ngưỡng này trước đây quy định là 252 triệu AUD (dao động 181 triệu USD). Hiện Chính phủ Australia đã quan tâm kiểm soát gắt gao một vài thương vụ đầu tư nước ngoài vào đất đai nông nghiệp của nước này do các lo ngại của dư luận trước đây. Đa số người dân Australia nhận định chính phủ đã quá dễ dãi để nhà đầu tư Trung Quốc đổ vào quá lớn.

Canhoorchidpark.org – theo Báo Sài Gòn Giải Phóng

Tìm hiểu thêm tài liệu về dự án Orchid Park Xem Thêm