Đường sắt luẩn quẩn tái cơ cấu

Sau gần 3 năm tái cơ cấu có hiệu quả đạt rất thấp, Tổng công ty các con phố sắt VN (VNR) lại vừa xin được tiếp tục cơ cấu lại 2 công ty vận tải Hà Nội, Sài Gòn và những đơn vị đầu máy sức kéo.

Ngành các con phố sắt vẫn đang loay hoay tái cơ cấu kiểu “bình mới rượu cũ”. ẢNH: NGỌC THẮNG

Hết tách rồi lại nhập

Theo báo cáo của VNR, tính từ năm 2015, sau thực hiện tái cơ cấu, cổ phần hóa, cả hai công ty vận tải các con phố sắt (VTĐS) Hà Nội và Sài Gòn bị sụt giảm nghiêm trọng cả về sản lượng, doanh thu, thị phần vận tải và tiền thu nhập, cuộc sống người lao động. Trong đây, chỉ riêng Công ty VTĐS Hà Nội năm 2016 và 2017 đều lỗ dao động 50 tỉ đồng/năm.

Chồng chéo về làm việc khiến 2 công ty con của VNR là VTĐS Hà Nội và VTĐS Sài Gòn rơi vào hiện trạng tranh đua không lành mạnh, giành khách lẫn nhau. Nhiều đầu mối cộng kinh doanh vận tải hành khách và hàng hóa khiến hành khách gặp gặp khó khi ký kết hợp đồng vận chuyển, giải quyết vướng mắc, dẫn đến bạn càng ngày càng ít đến có các con phố sắt, giảm thị phần vận tải.

Thất bại trong mô hình tái cơ cấu này khiến cả 2 công ty đầu tàu VTĐS Hà Nội, VTĐS Sài Gòn đều sa sút doanh thu. Cụ thể, có vận tải hàng hóa, năm 2015, VTĐS Hà Nội vẫn đạt 1.176 tỉ đồng, bằng 92,6% năm 2014 thì tới năm 2016 chỉ còn hơn 775 tỉ đồng, đạt 65,6%; tương tự, VTĐS Sài Gòn từ 475 tỉ đồng doanh thu hàng hóa năm 2015 tụt xuống còn 300 tỉ đồng năm 2016.

Trả lời Thanh Niên, ông Vũ Anh Minh, Chủ tịch HĐTV VNR, thừa nhận thời điểm tách thành 2 công ty VTĐS buộc phải tách, nhưng khi thực hiện bộc lộ nhiều vấn đề khó giải quyết. “Cạnh tranh nội bộ sẽ phá hỏng nội lực của công ty, triệt tiêu lẫn nhau”, ông Minh nói.

Sau hơn 2 năm thiếu hiệu quả do đi sai các con phố, VNR vừa có tờ trình lên Bộ GTVT đề nghị được cơ cấu lại theo hướng hợp nhất 2 công ty VTĐS Hà Nội và VTĐS Sài Gòn thành 1 công ty cổ phần VTĐS, sau đây sẽ thành lập công ty con chuyên kinh doanh vận tải hàng hóa các con phố sắt.

Khó BOT các con phố sắt?

Theo ông Vũ Anh Minh, để ngành các con phố sắt “lột xác”, phải nhữngh tân trên thế kiềng 3 chân: năng lực kết cấu hạ tầng, năng lực phương tiện và chất lượng dịch vụ. Tuy nhiên, hạ tầng vẫn là điểm nghẽn lớn nhất mà nhiều năm qua ngành các con phố sắt chẳng thể vượt qua.

“Đường sắt VN đặc biệt khổ đơn, năng lực chạy tàu thông qua chỉ 21 đôi, gắng sức nâng lên cũng chỉ đạt tối đa 25 đôi tàu/ngày đêm, rất khó để có bước đột phá. Hạ tầng kết cấu đa phần cũ nát, tải trọng không đồng đều, trong khi vốn để đầu tư cải tạo đang thiếu”, ông Minh cho hay. Trước đây, VNR nhiều lần đề xuất xin 7.000 tỉ đồng để cải tạo hạ tầng các con phố sắt, nhưng tới nay vẫn chưa có vốn.

Ông Minh cũng thừa nhận, các con phố sắt vẫn phải tùy thuộc chủ yếu vào nguồn vốn nhà nước để đầu tư, cải tạo hạ tầng. Trong khi các con phố bộ, hàng hải rồi hàng không đều lôi kéo được vốn tư nhân thì các con phố sắt rất khó BOT vì rất ít nhà đầu tư muốn bỏ tiền vào các con phố sắt do sức hút kém, thời gian thu hồi vốn lâu. “Ngay cả địa cầu cũng chẳng thể BOT toàn tuyến các con phố sắt mà chỉ lôi kéo được những khu vực kết nối kho, cảng…”, ông Minh cho hay.

Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Ngọc Đông thừa nhận số lượng nhà đầu tư quan tâm đầu tư vào các con phố sắt không nhiều. Bộ này đã phê duyệt đề án kêu gọi tối đa nguồn lực ngoài ngân sách đầu tư vào các con phố sắt từ năm 2014 nhưng chỉ có 1 số rất ít dự án đã thực hiện như trọng điểm logistics ở ga Yên Viên (Hà Nội) do Công ty CP giao nhận và vận chuyển Indo Trần đầu tư hay Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn đầu tư cảng cạn ở ga Sóng Thần (Bình Dương)…

Tập đoàn Lotte của Hàn Quốc muốn đầu tư đoạn từ Yên Viên (Hà Nội) đi Lào Cai, nhưng tới nay vẫn đang dừng lại ở mức quan tâm. Một số tập đoàn lớn trong nước từng có ý định đầu tư vào nhà ga Hà Nội, Sài Gòn và đầu tư đoàn tàu để khai thác trên 1 số hành trình nhưng đến nay vẫn chưa có động tĩnh gì.

Tuy nhiên, theo 1 chuyên gia trong ngành, tái cơ cấu chỉ thực sự thành công khi ngành các con phố sắt thực sự “thay máu”, cắt giảm lao động, quyết liệt tổ chức lại bộ máy đầu mối, chỉ khi đây mới hy vọng cải thiện chất lượng dịch vụ.

Xin giữ lại Công ty xe lửa Dĩ An và Gia Lâm

Hiện Công ty cổ phần xe lửa Dĩ An và Công ty CP xe lửa Gia Lâm sản xuất kinh doanh lĩnh vực công nghiệp các con phố sắt như chế tạo, đâyng mới, sửa chữa đầu máy toa xe… Đặc biệt, 2 công ty này đang quản lý, sử dụng qui mô đất rất lớn ở Bình Dương và Hà Nội để làm việc phát triển công nghiệp các con phố sắt, đâyn đầu dự án sửa chữa, bảo trì tàu cho các con phố sắt thành thị của Hà Nội, TP.HCM trong tương lai. VNR xin được giữ mật độ chi phối ở 2 công ty này vì trong trường hợp nhà nước đề nghị thoái hết vốn hoặc thoái vốn dưới mật độ chi phối nhưng không tìm được nhà đầu tư chiến lược sẽ dẫn đến nhà đầu tư mới chuyển đổi mục đích sử dụng đất để kinh doanh lĩnh vực khác, trong khi các con phố sắt có nguy cơ mất hạ tầng kỹ thuật.


Canhoorchidpark.org – Theo Thanh niên

Tìm hiểu thêm tài liệu về dự án Orchid Park Xem Thêm