Giá trị tài sản tăng nhanh hơn thu nhập, tiền đâu nộp thuế?

Dư luận phản ánh trên báo chí về dự án Luật Thuế tài sản một số ngày sau khi được Bộ Tài chính ra mắt nhìn chung là phản đối – có rất nhiều lý lẽ rất xác đáng. Một trong một số lập luận khó lòng phản bác là giai đoạn này theo Hiến pháp, đất đai thuộc có toàn dân, người dân chỉ có quyền sử dụng đất nên đất không phải là tài sản của họ đúng nghĩa. Một khi đất không thuộc có thì làm sao bắt người dân đâyng thuế dưới tên gọi Luật Thuế tài sản cho được.


Đất đai ở Việt Nam tăng nhanh và có thời điểm, có khu vực bắt kịp có giá địa ốc ở một số nơi được xem là đắt đỏ trên địa cầu. Ảnh: HẢI NAM

Thuế tài sản: không phải để tận thu!

Ở 1 góc nhìn khác, vì Bộ Tài chính cứ nhìn từ góc độ thu được bao nhiêu thuế nên một số phương án toàn là nhìn từ phía quản lý nhà nước trong khi người đâyng thuế muốn biết 1 gia đình thông thường ở thành thị đang ở căn nhà như thế thì tổng thuế hàng năm phải nộp là bao nhiêu, ở nông thôn thì nộp bao nhiêu… Với sự phát triển công nghệ tài liệu hiện thời, rất dễ làm 1 phần mềm máy tính hoàn toàn tự động trên mạng, người dùng chỉ cần chọn một số thông số như địa phương đang sinh sống, quy mô nhà, loại nhà… là phần mềm dễ làm này sẽ cho ra kết quả ngay. Bởi giá đất lấy theo bảng giá đất do UBND tỉnh mở bán; giá nhà dựa vào suất vốn đầu tư thi công do Bộ Xây dựng ban hành; quy mô có sẵn trên pháp lý chứng nhận quyền có nhà, quyền sử dụng đất.

Tuy nhiên, có 1 điều rất quan trọng chưa thấy ai đề cập: chỉ tính riêng hai chục năm gần đây, giá trị tài sản, cụ thể là nhà, đất ở Việt Nam tăng có tốc độ chóng mặt, đảm bảo cao hơn tốc độ tăng thu nhập nhiều lần. Nay thuế dựa vào giá trị tài sản thì đại phần đông người dân, do thu nhập tăng không kịp có đà tăng giá trị tài sản, làm sao có đủ năng lực tài chính để nộp thuế tài sản?

Nói một sốh khác, do một số cơn sốt đất đai, giá nhà, đất tăng mau chóng, làm giá trị tài sản nhìn chung của cả nước tăng mạnh. Chỉ có 1 số ít trong đây “hiện thực hóa” mức tăng này khi tham dự vào một số làm việc liên quan đến nhà đất như chuyển nhượng, cho thuê, nhận đền bù do giải tỏa…, còn phần đông người dân dù thấy tài sản tăng giá nhưng họ đâu có nắm được đồng tiền do sự tăng giá đây có lại. Một gia đình giáo viên, nhà cửa do cha mẹ để lại từ mấy chục năm nay, dù trong lòng thầm tính, giá căn nhà của họ tăng cao nhưng sự tính toán đây không đem lại hành vi tiêu dùng gì ngoài sự an tâm vì thu nhập của họ vẫn bình bình như trước. Nay bỗng dưng Nhà nước đánh thuế tài sản, dù dựa vào bảng giá chính thức, vẫn là 1 khoản chi tiêu rất thực, gia đình này lấy đâu thu nhập để đâyng thuế?

Thuế tài sản chỉ nên đánh vào một số tài sản được đưa vào kinh doanh; có người dân thông thường không kinh doanh thuế tài sản chỉ đánh vào ngôi nhà thứ hai trở đi.

Nhìn rộng ra Bên cạnh đây, rõ ràng GDP đầu người của Việt Nam tăng khá nhanh nhưng còn lâu mới bắt kịp một số nước giàu như Singapore, chẳng hạn. Thế nhưng giá trị tài sản, cụ thể là đất đai ở Việt Nam tăng nhanh và có thời điểm, có khu vực bắt kịp có giá địa ốc ở một số nơi được xem là đắt đỏ trên địa cầu. Một phép tính dễ làm cũng có thể cho thấy điều đây: giá nhà ở Anh, theo số liệu chính thức, bằng 7,6 lần thu nhập hàng năm; ở Canada mật độ cũng tương tự. Giá nhà ở Mỹ gấp chừng năm lần thu nhập trung vị. Còn giá nhà ở Việt Nam giai đoạn này? Cứ lấy giá chừng 2 tỉ đồng và thu nhập bình quân 10 triệu đồng/tháng thì giá nhà ở Việt Nam gấp 16 lần!

Thử hình dung một số tình cảnh như thế này: 1 gia đình hưu trí một sốh đây mấy chục năm được hóa giá 1 căn nhà có giá rẻ, nay thu nhập của họ chỉ có thu nhập hưu, chưa đủ để sinh sống, lấy đâu ra tiền nộp thuế tài sản trên 1 giá trị rất cao so có thu nhập của họ. Hoặc hai căn nhà sát nhau, 1 căn được chủ nhà cho thuê, căn kia thì không. Bởi có cho thuê nên trị giá tăng cao của tài sản đã được tính vào giá thuê còn chủ nhà kia thì chịu, chẳng thể “hiện thực hóa” giá trị tài sản. Vậy đánh thuế tài sản như nhau lên hai căn nhà này liệu có công bằng?

Ngược lại, một số người dựa vào sự tăng giá của tài sản, nói thẳng ra là đầu tư vào đất đai, để mau chóng làm giàu thì xứng đáng phải nộp thuế tài sản. Ở Việt Nam, chênh lệch giàu nghèo không hẳn do thu nhập trực tiếp đem lại; chênh lệch giàu nghèo càng ngày càng lớn phần đông do chênh lệch về tài sản và khai thác tài sản mà ra. Ở Việt Nam đất đai trở thành nguồn tư bản tạo ra một số tỉ phú qua đêm. Có một số thời điểm, rõ ràng thu nhập từ 100 năm lao động miệt mài cũng không bằng lợi nhuận do đất đai có lại trong vài ba tháng.

Cách hay nhất để triệt tiêu sự mất công bằng nói trên là xác định đối tượng chịu thuế tài sản. Thuế tài sản chỉ nên đánh vào một số tài sản được đưa vào kinh doanh; có người dân thông thường không kinh doanh, thuế tài sản thì chỉ đánh vào ngôi nhà thứ hai trở đi. Còn 1 sắc thuế tiến hành đại trà, có lẽ phải chờ thêm 1 thời gian khi GDP đầu người Việt Nam tăng kịp đà tăng của tài sản như một số nước đang tiến hành thuế tài sản.


Canhoorchidpark.org – Theo TBKTSG

Tìm hiểu thêm tài liệu về dự án Orchid Park Xem Thêm