Giải ngân vốn đầu tư công chậm: “Ta” phải gỡ khó cho “mình”

Việc giải ngân vốn đầu tư công chậm làm giảm hiệu quả 1 số dự án đầu tư, gây lãng phí nguồn vốn bị ứ đọng, ngân sách nhà nước phải gánh chịu thêm 1 khoản lãi suất phát sinh, ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế. Vì thế, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công đang là 1 trong các nhiệm vụ cấp bách của Chính phủ GĐ này.



Theo báo cáo của Bộ Tài chính, mật độ giải ngân nguồn vốn đầu tư công năm 2017 chỉ đạt gần 84% so có kế hoạch được giao. Ảnh: THÀNH HOA

Giải ngân vẫn rất chậm

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, mật độ giải ngân nguồn vốn đầu tư công năm 2017 chỉ đạt gần 84% so có kế hoạch được giao(1). Mặc dù Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 70/ NQ-CP, đưa ra các nhiệm vụ, 1 sốh thức chủ yếu để đẩy nhanh công đoạn thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công nhưng tình hình vẫn không được cải thiện. Tuy nhiên, sang đến năm 2018, hết tháng 4, Bộ Giao thông Vận tải mới giải ngân được gần 6.930 tỉ đồng – tương đương có 32,6% số vốn được giao, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chỉ giải ngân được 13,7%; còn đến ngày 14-5, Bộ Tài nguyên và Môi trường chỉ giải ngân được 16%(2).

Do cơ chế, chính sách bán hàng

Để có thể cấp vốn từ ngân sách nhà nước, công trái quốc gia, trái phiếu chính phủ cho 1 dự án đầu tư, theo Luật Đầu tư công 2014, phải trải qua 1 số bước khá nghiêm ngặt từ việc lập kế hoạch, đợi Bộ Kế hoạch và Đầu tư thẩm định, thông qua Chính phủ để đợi Quốc hội phê duyệt, sau đó Bộ Kế hoạch và Đầu tư mới giao chi tiết kế hoạch đầu tư cho 1 số bộ, ngành và địa phương. Thêm nữa, 1 số dự án được giải ngân theo từng phần, chỉ khi thực hiện xong 1 số bước kế hoạch Thứ nhất, số tiền để đã đi vào vận hành bước thứ hai mới được cấp.

Điều 76, Luật Đầu tư công năm 2014 cần được sửa theo hướng quy định nghiêm ngặt 1 số trường hợp được quyền gia hạn thêm thời gian giải ngân.

Vì vậy, chậm giải ngân nguồn vốn đầu tư công bắt nguồn từ việc lập, thẩm định, giao kế hoạch cũng như là quá trình thực hiện dự án đầu tư. Việc chậm trễ của bước kế hoạch này sẽ dẫn đến việc chậm trễ của bước kế hoạch sau, việc chậm trễ của năm này sẽ ảnh hưởng đến 1 số năm sau do phải giải quyết nguồn vốn còn ứ đọng từ trước. Trong trường hợp của Bộ Giao thông Vận tải, ông Nguyễn Văn Công, Thứ trưởng của bộ này, cho biết công đoạn giải ngân các tháng đầu năm 2018 chậm vì bộ còn có 25.235 tỉ đồng vốn từ năm 2017 kéo sang năm nay, được ưu tiên xử lý trước(3).

Luật Đầu tư công 2014 quy định rằng Bộ Kế hoạch và Đầu tư chỉ phải giao chi tiết kế hoạch cho 1 số bộ, ngành và địa phương trước ngày 31-12 năm thứ năm của kế hoạch đầu tư trung hạn GĐ trước (năm kết thúc kế hoạch) hoặc ngày 31-12 hàng năm đối có 1 số kế hoạch 1 năm. Nếu việc giao kế hoạch chi tiết quá muộn như thế, 1 số bộ, ngành, địa phương và chủ thầu thực hiện dự án sẽ gặp gặp khó khi phải cung cấp 1 số đề nghị, nguyên tắc 1 sốh tân so có bản kế hoạch được trình lên ban đầu, không chắc chắn được công đoạn thi công.

Theo điều 76, Luật Đầu tư công 2014, thời gian thực hiện và giải ngân vốn kế hoạch đầu tư công được kéo dài sang hết năm Thứ nhất của kế hoạch thứ hai. Điều này gây ra tâm lý ỷ lại cho 1 số bộ, ngành và địa phương, họ sẽ có tâm lý “để dành” việc, đến cuối năm mới bắt đầu đôn đốc thực hiện kế hoạch.

Quy trình triển khai dự án đầu tư công bao gồm khá nhiều bước, đề nghị sự tham dự của nhiều bên. Tuy nhiên, hiện chưa có quy định làm rõ trách nhiệm của 1 số nội khu việc chậm trễ giải ngân nguồn vốn đầu tư. Điều này dẫn đến hiện trạng đổ lỗi lẫn nhau, không đưa ra được 1 sốh thức cụ thể để giải quyết tình hình. Cộng thêm việc hợp tác, thảo luận tài liệu giữa Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính cũng như 1 số bộ, ngành khác và 1 số địa phương còn chưa nghiêm ngặt, đã khiến cho quá trình lập, giao và triển khai 1 số kế hoạch đầu tư mà Quốc hội và Chính phủ đề ra bị chậm trễ và sai lệch.

Do quá trình thực hiện

Ngoài nguyên nhân thuộc về cơ chế, chính sách bán hàng nói trên, còn có nguyên nhân 1 số dự án đầu tư công gặp nhiều gặp khó trong quá trình thực hiện.

Hiện nay, vẫn chưa có cơ chế chính sách bán hàng đền bù mặt bằng, tái an cư công bằng, thích hợp, tuân theo quy luật phân khúc nên việc thu hồi đất để thực hiện 1 số dự án không ngừng nghỉ gặp phải sự phản đối của người dân. Các cơ quan quản lý không có kế hoạch rõ ràng trong dài hạn về 1 số dự án đầu tư, gây ra quy hoạch chồng chéo. Cho nên, công tác giải phóng mặt bằng trong quá trình thực hiện 1 số dự án còn gặp nhiều vướng mắc, gặp khó, dẫn đến việc phát triển chậm độ thi công.

Thêm nữa, 1 số nhà thầu trong nước chưa cung cấp được đề nghị của 1 số dự án lớn về chuyên môn, quản lý, nguồn lao động chất lượng cao.

Siết và mở

Thứ nhất, để có thể đẩy mạnh công đoạn giải ngân nguồn vốn đầu tư công, trước hết cần sửa đổi thời hạn trong việc trình, phê duyệt và giao kế hoạch đầu tư, không để hiện trạng đến sát thời gian thực hiện dự án mới nhận được kế hoạch chi tiết được phê duyệt từ Quốc hội và Chính phủ. Điều 76, Luật Đầu tư công năm 2014 cần được sửa theo hướng quy định nghiêm ngặt 1 số trường hợp được quyền gia hạn thêm thời gian giải ngân. Các trường hợp không giải trình được nguyên nhân, không cung cấp được điều kiện quy định đều ép buộc phải đã đi vào vận hành việc giải ngân hết trong thời gian của dự án.

Thứ hai, mặc dù quy trình nghiêm ngặt là cần thiết đối có 1 số dự án quan trọng quốc gia và dự án nhóm A. Tuy nhiên, đối có 1 số dự án nhóm B và C, nên đơn giản hóa 1 số thủ tục cấp vốn, thẩm định và phê duyệt dự án, cho phép 1 số bộ, ngành tự chọn lọc và chịu trách nhiệm 1 số dự án đầu tư mà không phải thông qua Quốc hội nhằm tiết kiệm thời gian giải trình và chấp thuận.

Thứ ba, cần quy định rõ ràng hơn về trách nhiệm cụ thể của 1 số cơ quan, tổ chức, cá nhân trong vận hành đầu tư công, bao gồm cả việc giải ngân nguồn vốn chậm, tránh hiện trạng không ai chịu đứng ra nhận lỗi, đổ trách nhiệm cho nhau.

Thứ tư, tăng cường sự liên kết, hợp tác thảo luận tài liệu giữa 1 số bộ, ban, ngành và địa phương để có thể thống nhất kế hoạch, đẩy nhanh công đoạn đầu tư.

Cuối cộng, thi công cơ chế đền bù theo đúng giá phân khúc nhà đất, có định hướng quy hoạch trong dài hạn nhằm gỡ bỏ các gặp khó trong vấn đề giải tỏa mặt bằng.


Canhoorchidpark.org – Theo TBKTSG

Tìm hiểu thêm tài liệu về dự án Orchid Park Xem Thêm