‘Làng’ Thủ Thiêm giữa lòng Hà Nội

12 lần ra Hà Nội, đoàn người ở TP HCM tá túc trong một số phòng trọ chật hẹp, mỗi ngày đến nhà lãnh đạo, cơ quan chính quyền khiếu kiện.

Nhiều người dân sống trong vùng quy hoạch khu đô thị mới Thủ Thiêm (quận 2, TP HCM) ra Hà Nội khiếu kiện từ năm 2014. Họ thuê trọ gần trụ sở Ban tiếp dân Trung ương trên phố Ngô Thì Nhậm (Hà Đông, Hà Nội). Do đoàn người thuê trọ lâu ngày, luôn có theo băng rôn yêu cầu xử lý vụ khiếu kiện đất, nên người dân địa phương quen mặt, thường gọi họ là cư dân làng Thủ Thiêm.

Cuộc sống xa quê 2.300 km

Từ ngày 30/4 đến nay, hơn 30 người dân Thủ Thiêm thuê bốn phòng trọ trên tầng thượng 1 nhà nghỉ 6 tầng nằm khuất sau chung cư CT1 Ngô Thì Nhậm. Mỗi phòng trọ rộng 25 m2, giá thuê 450.000 đồng 1 phòng 1 ngày.

Trưa ngày đầu tháng 5, trong 1 phòng trọ, khi tấm bản đồ đen trắng phủ gần hết chiếc giường được trải ra, bà Nguyễn Thị Hồng (73 tuổi, trú ở phường An Khánh, quận 2, TP HCM) cộng ba người đàn bà khác xúm lại bàn tán. Thi thoảng, bà lại có một số tấm bản đồ và hàng trăm tài liệu liên quan đến vụ khiếu kiện treo ở góc tường, đựng trong hộc tủ ra đối chiếu.

Trên chiếc giường còn lại trong phòng trọ, năm người tranh thủ ngủ trưa sau buổi sáng đi gõ cửa nhiều cơ quan công dụng.



Trong phòng trọ ở Hà Nội, bà Hồng và bà The thường thảo luận về quy hoạch khu đô thị mới Thủ Thiêm. Ảnh: Gia Chính

“Những lần trước, chúng tôi ở nhờ gia đình hảo tâm. Họ chỉ lấy tiền điện, nước. Đợt này chỗ đây có người ở, chúng tôi phải chọn nhà nghỉ này vì họ cho ở số lượng người lớn trong 1 phòng và được nấu ăn, dù giá đắt đỏ”, bà Hồng nói.

Cao tuổi nhất, sức khỏe yếu, bà Hồng được giao nhiệm vụ “anh nuôi” cho đoàn người. Mỗi ngày bà đi chợ, đong 4kg gạo, tằn tiện mua thực phẩm chế biến. Vì số người lớn, bà phải nấu thành hai nồi cơm ở hai gian phòng.

“Bữa cơm mỗi ngày chủ yếu là rau, nước canh và thịt vịt rút xương (trứng vịt luộc theo một sốh gọi tếu táo của người Nam Bộ). Chúng tôi đều nghèo, trước khi bắt xe khách ra ngoài này phải vay mượn. Các kinh phí sinh hoạt bởi thế phải được giảm tới mức tối đa để dành tiền di chuyển”, bà Hồng kể.

Đi khiếu nại từ 5h sáng đến tối mịt

Tối hôm trước, cư dân ở “làng Thủ Thiêm” phân công nhau đến nhà lãnh đạo cấp cao ở phố Nguyễn Gia Thiều (quận Hoàn Kiếm), một sốh nhà trọ chừng 11 km. Họ vạch ra tuyến một số con phố phải đi, tính toán giá vé xe buýt, quãng một số con phố cuốc bộ.

“Chúng tôi phải đi từ 5h, bắt ít nhất hai chuyến xe buýt, tản bộ 3 km và phải đến cổng nhà trước khi lãnh đạo đi làm để họ có thể thấy chúng tôi đang kêu cứu”, bà Lê Thị The (72 tuổi, phường Bình An, quận 2, TP HCM) nói.

Sau khi đến nhà lãnh đạo khi 7h, họ đi xe buýt gần 3 km đến một số con phố Hùng Vương (Ba Đình), nơi đặt trụ sở nhiều cơ quan của Đảng, Chính phủ và Quốc hội.

Đúng 11h mỗi ngày, đoàn người được công an quận Ba Đình chở về khu trọ. “Các chiến sĩ rất vui tánh. Trên một số con phố về, chúng tôi nói chuyện vui vẻ. Có lần chiến sĩ còn trêu hẹn ngày mai gặp lại một số bác. Những việc làm đây tuy dễ làm, nhưng có một số người xa quê như chúng tôi thấy rất ấm áp”, ông Hồ Tuấn Thừa (42 tuổi, phường Bình Khánh, quận 2, TP HCM) kể lại.

Sau bữa cơm trưa, đầu giờ chiều ông Thừa cộng nhóm người Thủ Thiêm lại đến trụ sở Ban tiếp dân Trung ương ở cộng con phố để căng băng rôn kêu gọi cơ quan công dụng vào cuộc xử lý đơn thư của họ.

Ông Thừa chia sẻ rất mệt mỏi sau 4 năm khiếu kiện. Ảnh: Gia Chính

“Chúng tôi nhiều lần chờ đợi ở nhà lãnh đạo đến tối khuya để bày tỏ mong mỏi được giải quyết. Tôi bị ngất hai lần, 1 lần trước cửa nhà lãnh đạo, 1 lần trước cổng Văn phòng Chính phủ, do tụt huyết áp vì nhịn đâyi và đứng lâu dưới trời nắng”, bà Nguyễn Thị Hồng rơm rớm nước mắt kể.

Việc khiếu kiện của cư dân Thủ Thiêm diễn ra đều đặn mỗi ngày, bất kể mưa nắng. Hơn 30 người chia thành bốn nhóm thay phiên nhau đi để chắc chắn sức khỏe. Họ chỉ dừng lại khi lãnh đạo từ TP HCM ra tiếp xúc, chờ mong và đưa về.

Bốn năm, 12 lần ra Hà Nội

Buộc lại mái tóc trắng bạc phơ, bà Hồng giải đáp, năm ngôi nhà của bà và một số con trên tổng diện tích 1.200 m2 ở phường An Khánh nếu theo bản đồ quy hoạch Khu đô thị mới Thủ Thiêm năm 1996 thì không thuộc diện giải tỏa. Nhưng theo một số bản đồ quy hoạch sau đây, nhà lại thuộc diện giải tỏa để phục vụ dự án.

“Năm 2012 và 2014, gia đình nhận được hai thông báo cưỡng chế. Sau hàng trăm lần gặp một số cấp chính quyền TP HCM không đem lại kết quả, tôi đã cộng người dân kéo ra Hà Nội khiếu kiện”, bà Hồng nhớ lại.

Năm 2016, Ban tiếp dân Trung ương ra chọn lọc 119 yêu cầu TP HCM tạm dừng, giữ nguyên thực trạng dự án Khu đô thị mới Thủ Thiêm để làm rõ khiếu nại của người dân. “Sau khi có chọn lọc 119 về, chính quyền đã dừng cưỡng chế năm ngôi nhà của tôi và một số con, nhưng lại đổ đất xung quanh. Đống đất cao 1,5 m biến nhà tôi thành thung lũng, không ngừng nghỉ ngập nước”, bà Hồng kể.

Không giữ được nhà như bà Hồng, đại gia đình có 30 nhân khẩu của ông Hồ Tuấn Thừa phải đến khu ở tạm vì sáu ngôi nhà đã bị cưỡng chế. “Họ đưa chọn lọc cưỡng chế nhiều lần, nhưng gia đình tôi không chấp nhận. Tháng 6/2013, quận 2 đem chọn lọc cưỡng chế cộng hơn 500 người đến yêu cầu gia đình tôi tháo dỡ. Lúc đây, nhà có mẹ già bị bệnh, hai bà bầu nên phải chấp nhận tự tháo dỡ để có nơi ở tạm cho gần 30 người”, ông Thừa nhớ lại.

Bà The cộng nhiều người già trong đoàn bị bệnh phải có theo thuốc. Ảnh: Gia Chính

Là 1 trong một số người Thứ nhất khiếu kiện, bà Lê Thị The bảo đến nay đoàn người Thủ Thiêm đã ra Hà Nội 12 lần, mỗi lần 1 đến bốn tháng và đa số là người già, không có khả năng làm kinh tế. Con cháu khỏe mạnh phải ở lại miền Nam tiếp tục công việc kiếm tiền, phục vụ cho một số chuyến ra Bắc tốn kém.

Người dân Thủ Thiêm ở xóm trọ yêu cầu được xem tấm bản đồ 1/5.000 kèm theo chọn lọc 367 của Thủ tướng phê duyệt dự án Khu đô thị mới Thủ Thiêm ký ngày 4/6/1996. Tấm bản đồ sẽ xác định rõ địa điểm trong và ngoài quy hoạch. Tuy nhiên, nhiều năm qua, nguyện vọng của họ không được cung cấp.

“Sau 4 năm ra Bắc khiếu kiện, chúng tôi rất mệt mỏi, nhưng sẽ quyết theo đuổi đến ngày có kết quả. Mấy hôm nay thấy báo chí đăng nhiều về bản đồ quy hoạch Thủ Thiêm, chúng tôi ai cũng phấn khởi, bảo nhau cuối cộng ngày đây cũng đến. Chỉ mong mọi việc kết thúc nhanh để chúng tôi về có gia đình”, ông Thừa nói.

Trao đổi có VnExpress, ông Nguyễn Hồng Điệp, Vụ trưởng, Trưởng ban Tiếp dân Trung ương (Thanh tra Chính phủ), cho biết đợt này bà con trong Thủ Thiêm ra hơn 30 người. Ban đã tổ chức tiếp dân, thông báo kết luận của Phó thủ tướng Trương Hòa Bình về việc giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến dự án khu đô thị mới Thủ Thiêm.

Theo ông Điệp, kết luận này có từ trước Tết Âm lịch, khi đây bà con đã về và hy vọng được giải quyết. Nhưng chờ đợi lâu quá mà chưa thấy chuyển biến gì, bà con lại kéo ra. “Chúng tôi thực sự nhận ra có 1 phần lỗi có bà con dù đã làm cực kỳ mình. Có một số đợt bà con ra tới 4 tháng, nhìn họ chúng tôi rất thương nên gắng sức cực kỳ chia sẻ gặp khó”.

Tọa lạc bên bờ Đông sông Sài Gòn, đối diện quận 1, Khu đô thị Thủ Thiêm có tổng tổng diện tích 657 ha được quy hoạch là trọng điểm tân tiến và mở rộng của TP HCM. Khu đô thị có một số công dụng chính là trọng điểm tài chính, văn hoá, thương mại, dịch vụ cấp cao, nghỉ ngơi, vui chơi…

Để đầu tư thi công siêu dự án này, đô thị đã mất 10 năm giải tỏa trắng gần như tất cả bán đảo Thủ Thiêm, dao động 15.000 hộ dân đã di dời. Trong văn bản gửi Thủ tướng năm 2015, đô thị cho biết tổng vốn đầu tư để bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái an cư, đầu tư hạ tầng kỹ thuật, trả một số khoản lãi vay là hơn 29.000 tỷ đồng.

Khoảng 100 hộ dân không chấp nhận có phương án di dời. Họ kéo nhau ra Hà Nội khiếu kiện vì cho rằng tổng diện tích đất đang ở nằm ngoài ranh giới quy hoạch, căn cứ theo bản đồ gốc 1/5.000 kèm theo chọn lọc 367 ký ngày 4/6/1996 của Thủ tướng phê duyệt dự án Khu đô thị mới Thủ Thiêm.

Tại cuộc họp báo ngày 2/5/2018, Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc TP HCM Nguyễn Thanh Nhã cho biết, bản đồ 1/5.000 quy hoạch khu đô thị mới Thủ Thiêm hiện tìm không ra.


Canhoorchidpark.org – Theo VnExpress

Tìm hiểu thêm tài liệu về dự án Orchid Park Xem Thêm