Nguy cơ Khu di tích Mỹ Sơn sụp tháp B3

Được xây dựng vào cuối thế kỷ X, tháp B3 là 1 công trình hiếm hoi còn tương đối nguyên vẹn ở khu di tích Mỹ Sơn.

Tháp B3 bị nghiêng, có nguy cơ sụp đổ bất cứ khi nào

“Nhiều chỗ bị rạn nứt, cá biệt có khe nứt dài 6m, rộng 18cm, sâu 1,2m; tất cả thân tháp đang nghiêng 5 độ về hướng Tây Nam…”, đấy là tài liệu đáng lo ngại từ Ban quản lý Di sản Văn hóa địa cầu (BQL) Mỹ Sơn về hiện trạng ngôi tháp Chăm B3 Mỹ Sơn – 1 trong một vài ngôi tháp hiếm hoi còn nguyên vẹn giai đoạn này trong công trình khu đền tháp Chăm Mỹ Sơn (xã Duy Phú, Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam).

Nguy cơ sụp đổ

Được xây dựng vào cuối thế kỷ X, tháp B3 là 1 công trình hiếm hoi còn tương đối nguyên vẹn ở khu di tích Mỹ Sơn. Từ đầu thế kỷ XX đến trước năm 1945, một vài chuyên gia Pháp, thuộc Trường Viễn đông bác cổ Pháp (EFEO) và một vài chuyên gia Việt Nam đã phát quang, đo vẽ, khảo tả, nghiên cứu kỹ công trình này. Khoảng năm 1992, tháp B3 đã ở trong hiện trạng nghiêng nhẹ. Thời điểm này, kiến trúc sư người Ba Lan Kazik đã thực hiện việc xây tường gia cố ở hướng Tây bằng xi măng và kiềng chân tháp để nâng đỡ B3, nhưng vẫn không ngăn được tháp nghiêng lún. Năm 2006, một vài chuyên gia Nhật Bản cũng đã áp dụng khoan tầng địa chất ở khu vực tháp và phát hiện mạch nước ngầm từ suối khe Thẻ (nhánh phía Tây) gây thấm, ảnh hưởng đến chân tháp. Đặc biệt, tháng 9-2013, Viện Khoa học công nghệ (Bộ Xây dựng) cũng tổ chức đào thám sát ở cửa tháp B3, khoan thăm dò ở một vài điểm B3, B5 và khe suối… để tìm phương án chống đỡ.

Ông Phan Hộ, Giám đốc BQL Mỹ Sơn cho biết, tháp B3 đang nghiêng về hướng Tây Nam (hướng ra suối), ở hai mặt tường phía Đông và Tây có một vài vết nứt từ đỉnh đến móng công trình, có chỗ vết nứt tách đôi công trình và càng ngày càng rộng, 1 số điểm có thể thấy được ánh sáng xuyên qua tường. Bên cạnh đây, phần thân tháp cũng đang bị côn trùng, thực vật, nấm mốc xâm hại; 2 trụ trang trí phía tiền sảnh đang có nguy cơ ngã đổ; khung cửa nghiêng về mặt Tây Nam, đà bị gãy đôi; lỗ thông nơi đỉnh tháp bị nới rộng do gạch rơi, mỗi khi mưa gió, lòng tháp bị nước chảy vào đẫm ướt. “Ngoài một vài ảnh hưởng bởi bom đạn thời chiến tranh mà hậu quả còn lại là hố sâu một vàih tháp dao động 6m, thì lý do rạn nứt và nghiêng lún tháp B3 chủ yếu do nền đất yếu và sự xâm thực từ dòng suối khe Thẻ tác động vào. Hiện ở, dòng suối đã ăn sâu vào gần đến chân tháp, có nơi chỉ còn một vàih tường bao vài mét… Có thể thấy, việc nghiêng lún của tháp B3 dù rất chậm nhưng vẫn âm thầm xảy ra, nếu không có phương pháp kè chống, định vị cấp thiết, về lâu dài nguy cơ sụp đổ là khó tránh khỏi”, ông Hộ cho biết.

Hiện BQL Mỹ Sơn đã đề xuất phương án cấp thiết nhằm bảo vệ tháp, như dùng trụ thép chống đỡ cho tháp từ phía ngoại khu, nhưng chỉ có tính tạm thời, về lâu dài một vài cơ quan chuyên môn như Sở VHTT-DL, Bộ VHTT-DL cần có một vài phương pháp cấp thiết lâu dài để bảo vệ tháp.

Nhanh chóng tìm phương pháp

Mới đấy, tháng 3-2018, sau đợt khảo sát khẩn cấp tháp B3, BQL Mỹ Sơn đã có công văn yêu cầu Sở VHTT-DL Quảng Nam tham khảo có phương pháp chống đỡ cấp thiết tháp B3 trước khi xây dựng dự án bảo tồn tháp B3 theo quy định. Cụ thể, cần triển khai một vài phương pháp chống đỡ khẩn cấp, đồng bộ cả nội khu lẫn ngoại khu tháp, như phương pháp địa kỹ thuật, gia cố hệ móng công trình, gia cố địa tầng và phía giáp giới lòng suối; trùng tu phần thân tháp và mái tháp, phần tiền sảnh, bậc cấp vào tháp…

Theo ông Phan Hộ, mong muốn giai đoạn này là một vài phương pháp chống xuống cấp được phê duyệt nhanh để BQL Mỹ Sơn phối hợp có đơn vị giải đáp và xây dựng thực hiện trước mùa mưa. Hiện BQL cũng đã đề xuất phương án cấp thiết như dùng trụ thép chống đỡ từ phía ngoại khu để ngăn chặn hiện trạng nghiêng và nguy cơ đổ ngã.

Ngày 11-4 vừa qua, Cục Di sản đã có công văn yêu cầu Sở VHTT-DL Quảng Nam phối hợp có BQL Mỹ Sơn áp dụng chống đỡ tạm thời di tích tháp B3, khẩn trương lập hồ sơ, đề xuất phương pháp gia cố, chống xuống cấp di tích, trình UBND tỉnh và Bộ VHTT-DL tham khảo triển khai thực hiện trước mùa mưa bão. Đặc biệt, Bộ VHTT-DL cũng đã bố trí nguồn vốn chương trình mục tiêu năm 2018 là 1,5 tỷ đồng để gia cố móng và chống đỡ tháp.

Ông Hồ Tấn Cường, Phó Giám đốc Sở VHTT-DL Quảng Nam, cho biết một vàih đấy 1 tháng sở đã mời đơn vị giải đáp là Viện Khoa học công nghệ, văn phòng Huế (Bộ Xây dựng) vào khảo sát lập hồ sơ kiến trúc đưa ra phương pháp để sở báo cáo có tỉnh trình Bộ VHTT-DL thẩm định thông qua. “Hiện đã có kiến trúc rồi, đang chờ bộ thông qua, chuẩn bị qua lễ bắt đầu triển khai làm. Trước tiên sẽ phải chống đỡ cấp thiết tháp B3 nhằm phòng ngừa một vài tình huống xấu nhất xảy ra, còn về lâu dài đảm bảo phải có phương án kiến trúc cụ thể từ một vài đơn vị giải đáp đủ năng lực”, ông Hồ Tấn Cường nói.

Canhoorchidpark.org theo Sggp.org.vn

Tìm hiểu thêm tài liệu về dự án Orchid Park Xem Thêm