Nhiều dự án hạ tầng sẽ ‘đứng bánh’

Việc Bộ Tài chính đề nghị các tỉnh tạm dừng đổi đất cho nhà đầu tư thực hiện các dự án BT (thi công – chuyển giao) đang gây nhiều ý kiến trái chiều.

Đại lộ Phạm Văn Đồng ở TP.HCM được thực hiện theo hình thức hợp đồng BT Ảnh: Khả Hòa

Cụ thể, theo Bộ Tài chính, từ 1.1.2018 tạm dừng việc tham khảo, chọn lọc sử dụng tài sản công (đất đai) để chi trả cho nhà đầu tư khi thực hiện dự án đầu tư theo hình thức BT cho đến khi nghị định của Chính phủ quy định về nội dung này có hiệu lực thi hành.

Từ tháng 10.2017, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ dự thảo Nghị định quy định việc sử dụng tài sản công để chi trả cho nhà đầu tư khi thực hiện dự án đầu tư thi công công trình theo hình thức hợp đồng BT. Tuy nhiên đến nay, nghị định này vẫn chưa được ban hành.

Gây ách tắc kinh tế

Nếu thực hiện theo đề nghị của Bộ Tài chính thì các dự án đầu tư hạ tầng theo hình thức BT sẽ phải dừng không thời hạn. Theo luật sư Trương Thanh Đức, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty luật Basico, các bộ ngành chẳng thể dừng đột ngột 1 vận hành nào đó khi chưa có các văn bản luật thay thế.

Hơn nữa, Nghị định 63/2018 của Chính phủ về hình thức đối tác công – tư, trong đó có quy định về trình tự thực hiện dự án theo hợp đồng BT, bao gồm vốn chi trả cho nhà đầu tư… chỉ mới ban hành có hiệu lực từ ngày 19.6 đến nay.

Vì vậy không nên vì các sai phạm diễn ra trong 1 số dự án mà đề nghị việc dừng lại các hợp đồng BT. Bộ Tài chính chỉ có thể nhắc nhở các tỉnh, thành rà soát và ứng dụng đúng các quy định hiện hành liên quan đến hình thức này chứ chẳng thể đề nghị dừng để chờ nghị định mới.

“Bộ Tài chính không có thẩm quyền đề nghị ngưng thực hiện các hợp đồng BT hoặc các dự án đã được phê duyệt theo hình thức này. Các bộ ngành chỉ có thể nhắc nhở các địa phương thận trọng khi ứng dụng vì có nhiều sai phạm xảy ra cũng như tham mưu cho Chính phủ ban hành các chính sách phân phối hàng mới. Nhưng việc nhắc nhở thì các địa phương có thể nghe theo hoặc không nghe theo, vì các đơn vị vẫn ứng dụng theo quy định hiện hành là Nghị định 63, muốn cách tân phải có nghị định mới thay thế. Trong khi chưa có văn bản mới của Chính phủ thì mọi văn bản, công văn khác không có giá trị pháp lý. Chúng ta phải hành xử theo luật pháp, từ công ty đến các cơ quan quản lý nhà nước mới biểu hiện tính chuyên nghiệp trong vận hành kinh tế phân khúc. Không thể tùy tiện đưa ra các mệnh lệnh hành chính vì điều này sẽ làm mất danh tiếng, hình ảnh của VN xoay quanh môi trường đầu tư. Đó sẽ là thiệt hại lớn cho nền kinh tế nhìn chung”, luật sư Đức nhấn mạnh.

TS Trần Du Lịch, thành viên tổ giải đáp kinh tế của Thủ tướng, cũng cho rằng việc dừng hẳn các vận hành đầu tư BT để chờ chính sách phân phối hàng mới là việc không nên, vì có thể gây ra các ách tắc và tác động không đáng có cho các bên. Nếu muốn hạn chế các tiêu cực và thất thoát trong các dự án theo hình thức BT hay BOT thì cần đưa ra biện pháp thay thế đồng bộ.

Ví dụ, đấu giá đất công lấy tiền để chi trả cho nhà đầu tư thi công các dự án hạ tầng song song có việc đấu thầu nhà đầu tư có đủ năng lực thực hiện các dự án đó… “Việc đề nghị dừng thụ động các vận hành liên quan về triển khai các dự án theo hình thức BT mà không có biện pháp đồng bộ đi kèm sẽ kéo theo hậu quả làm trì trệ các vận hành này, tác động tiêu cực đến thúc đẩy phát triển kinh tế”, TS Trần Du Lịch chia sẻ thêm.

Công khai minh bạch các vận hành

Chuyên gia kinh tế Đinh Thế Hiển nhận xét: Hợp đồng BT có nhiều trường hợp chỉ định thầu cho các chủ đầu tư dự án hạ tầng không đủ năng lực; không ít công ty chỉ chăm chăm lấy đất để kinh doanh BDS; định giá đất công khi chi trả cho nhà đầu tư rẻ hơn nhiều so có giá phân khúc… thì nên dừng để tham khảo lại hiệu quả nhằm tránh thất thoát tài sản công cần thiết.

Tuy nhiên theo ông Hiển, đề nghị tạm ngưng cho phép các dự án đầu tư theo hình thức BT của Bộ Tài chính có thể hiểu là ngừng cấp phép mới. Đối có các dự án đã được phê duyệt, các chủ đầu tư vẫn có thể triển khai thực hiện vì đó không phải là luật, cũng chẳng thể hồi tố.

“Chính phủ cần mau chóng đưa ra quy định mới khi thực hiện biện pháp “đổi đất lấy hạ tầng” như quy định rõ không được chỉ định thầu, chỉ được phép đấu giá công khai để xác định giá trị các khu đất cần phân phối để lấy tiền chi trả. Thậm chí có thể nghiên cứu kỹ đưa ra 1 biện pháp thay thế hoàn toàn mới cho hình thức BT”, ông Hiển nói.

Chuyên gia kinh tế, TS Võ Đại Lược, cũng cho rằng hình thức BT ra đời để khai thác các trường hợp cá biệt cần huy động vốn nhanh để đầu tư hạ tầng. Nhưng để giảm các vấn đề tiêu cực thì Chính phủ phải mau chóng ban hành quy định mới có liên quan để điều chỉnh vận hành hoặc thay thế hình thức này bằng các biện pháp khác. Bởi có thể các dự án dự định thực hiện thì việc dừng vận hành quá lâu sẽ gây thiệt hại và ảnh hưởng đến vận hành của công ty, phân khúc.

“Chúng ta phải hành xử theo luật pháp, từ công ty đến các cơ quan quản lý nhà nước mới biểu hiện tính chuyên nghiệp trong vận hành kinh tế phân khúc”

Luật sư Trương Thanh Đức

Canhoorchidpark.org – Theo Thanh Niên

Tìm hiểu thêm tài liệu về dự án Orchid Park Xem Thêm