Phản biện, chế tài dự án treo

Trong thực ở đang có nhiều khu đất đã giao cho nhà đầu tư không có năng lực triển khai, hoặc giao nhầm đối tượng đầu cơ chờ tăng giá để giao dịch. Cũng có nhiều trường hợp đất được giao có mục đích sử dụng không phù hợp, khó triển khai, nên phải để trống kéo dài vì mất thời gian thực hiện một vài thủ tục điều chỉnh quy hoạch.



Một khu dự án treo ở xã Bình Hưng (huyện Bình Chánh, TPHCM) đất đai bị bỏ hoang, không có hạ tầng kỹ thuật thành thị. Ảnh: TRẦN YÊN

Tổn thất thời cơ rất lớn cho nền kinh tế

Đất được sử dụng hiệu quả khi làm việc trên đất có lại năng suất cao bền vững, tạo nguồn thu lớn cho ngân sách nhà nước. Hiệu quả sử dụng đất được thể hiện qua việc quy hoạch sử dụng đất hợp lý, phù hợp có định hướng phát triển kinh tế – xã hội bền vững; giao đất đúng đối tượng có năng lực triển khai dự án sớm tạo ra giá trị; người sử dụng đất được xác lập quyền sử dụng để thế chấp vay vốn làm ăn (qua đấy tạo vốn cho nền kinh tế), tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước.

Hiện nay, ở một vài thành thị lớn ở Việt Nam, tài nguyên đất nhìn chung, đất phi nông nghiệp nói riêng, chưa được sử dụng hiệu quả. Hành vi đầu cơ một vài dự án BDS càng ngày càng sôi động, đẩy giá BDS lên cao. Khi một vài nhà đầu cơ nắm giữ BDS càng nhiều, càng tạo ra sự khan hiếm mặt bằng phục vụ sản xuất của công ty và phục vụ nhu cầu nhà ở của người dân. Doanh nghiệp phải kinh phí mặt bằng sản xuất cao hơn, người dân phải kinh phí nhà ở cao hơn. Theo đấy, ngân sách nhà nước bị thất thu nhiều hơn, bất bình đẳng trong lương sẽ càng ngày càng tăng lên. Rất nhiều khu đất có giá trị phục vụ cho sản xuất – kinh doanh đã bị để trống trong nhiều năm do vướng mắc trong thỏa thuận đền bù khi thực hiện quy hoạch. Quyền sử dụng đất không được xác lập trong thời gian khu đất trống, nên chẳng thể sử dụng để thế chấp, cầm cố tạo vốn sản xuất trong nền kinh tế.

Nguyên nhân của các tồn ở trên là do quản lý nhà nước về đất đai còn nhiều hạn chế, từ khâu quy hoạch đến chọn lọc đối tượng giao đất và kiểm soát sử dụng đất. Vẫn còn hiện trạng quy hoạch sử dụng đất thiếu tầm nhìn, chồng chéo, gây ảnh hưởng tới môi trường sinh thái, mục đích sử dụng không có lại hiệu quả cho nhà đầu tư. Khi đấy, buộc lòng chủ đầu tư phải mất thêm thời gian, kinh phí, thậm chí là “chạy chọt” để điều chỉnh quy hoạch có mục đích sử dụng hiệu quả hơn.

Bên cạnh đấy, việc chọn lọc đối tượng giao đất còn nhiều bất cập. Nhiều chủ đầu tư thường sử dụng một vài mối quan hệ để được giao đất ở một vài vị trí đắc địa, nhưng rồi không triển khai, mà mất nhiều năm tìm kiếm một vài đối tác giao dịch lại, hoặc chờ thời điểm phù hợp mới triển khai. Lâu nay cụm từ “chạy dự án” đã quá quen thuộc trong giới đầu tư BDS, muốn có dự án thì phải biết chạy. Trước đấy phải “chạy” là vì thiếu cơ chế đấu thầu giao đất; nay có cơ chế rồi cũng phải “chạy” vì chưa thực hiện nghiêm cơ chế.

Cần phản biện công khai

Để một vài khu đất dự án sớm được triển khai, cần nâng cao chất lượng quy hoạch chắc chắn có lại hiệu quả lâu dài cho đối tượng sử dụng, đồng thời cân đối hài hòa giữa phát triển kinh tế – xã hội và môi trường. Tránh sai lầm trong quy hoạch, nhất là một vài sai lầm liên quan đến quy hoạch thiếu tầm nhìn, chồng chéo, không có lại hiệu quả lâu dài cho đối tượng sử dụng. Đối có đất quy hoạch phục vụ kinh doanh, cần chắc chắn có lại hiệu quả tốt nhất cho người sử dụng để tiện dụng lôi kéo một vài nhà đầu tư. Bên cạnh đấy, tránh hiện trạng phá vỡ quy hoạch tổng thể để đầu tư vì lợi ích trước mắt.

Cần cơ chế linh hoạt trong quản lý đất đai hướng đến mục tiêu sử dụng đất hiệu quả và bền vững, không nên quản lý theo cơ chế cứng nhắc. Cần có các quy định hướng dẫn quá trình đánh giá, dự đoán để đưa ra quy hoạch có tầm nhìn dài hạn. Quy hoạch phải có sự phản biện của nhiều tầng lớp nhân dân, chuyên gia, để chắc chắn quy hoạch đúng đắn (cắt giảm rủi ro phải điều chỉnh). Thông tin quy hoạch, điều chỉnh quy hoạch công khai trên một vài phương tiện truyền thông phổ biến đến cùng đồng.

Việc chọn lọc chủ đầu tư giao đất cần được thực hiện có quy trình dễ làm, nhưng chắc chắn chọn lọc nhà đầu tư có năng lực và thiện chí triển khai một vài dự án theo quy hoạch. Quá trình chọn lọc chủ đầu tư phải được thực hiện công khai có các tiêu chí cụ thể, nhất là một vài tiêu chí liên quan đến khả năng triển khai dự án, sàng lọc một vài đối tượng có hành vi đầu cơ. Thiết lập cơ chế giám sát chắc chắn sự minh bạch, vô tư của đội ngũ cán bộ công chức trong chọn lọc nhà đầu tư giao đất, tuyệt đối xóa bỏ hiện trạng “chạy chọt” dự án.

Bên cạnh đấy, cần có chế tài nghiêm đối có một vài trường hợp chủ đầu tư dành quyền khai thác nhưng không triển khai, cắt giảm thất thu ngân sách từ việc giao quyền sử dụng đất. Đồng thời, cần dễ làm một vài thủ tục hành chính liên quan trong việc xác lập quyền sử dụng đất, tạo điều kiện tốt nhất cho công ty, cá nhân sử dụng BDS để thế chấp, cầm cố tạo vốn làm ăn.

Việc giám sát tình hình sử dụng đất, triển khai dự án chưa nghiêm. Rất nhiều khu đất đã được giao nhưng bỏ hoang nhiều năm mà vẫn chưa thu hồi, gây tổn thất thuế, tổn thất thời cơ rất lớn cho nền kinh tế. Khi chủ đầu tư sử dụng một vài mối quan hệ có người có quyền lực để có được dự án, thì dù chậm triển khai cũng sẽ được người đấy dung túng. Nếu còn tiếp tục kéo dài hiện trạng thiếu minh bạch, lợi ích nhóm, “chạy chọt” trong việc giao đất, sẽ rất khó xử lý dứt điểm, hiện trạng dự án treo vẫn tiếp tục.

TS HUỲNH THANH ĐIỀN (Đại học Kinh tế TPHCM)


Canhoorchidpark.org – Theo SGGP

Tìm hiểu thêm tài liệu về dự án Orchid Park Xem Thêm