Phát triển nhà ở cho công nhân lao động: Gỡ khó từ đâu?

Chị Nguyễn Thị Phương – công nhân của 1 khu công nghiệp ở Hà Nội chia sẻ, hiện có 2 vấn đề rất lớn đối có công nhân ngoại tỉnh đang làm việc ở các khu công nghiệp, khu chế xuất là nhà ở và trường học cho con.

Khu chung cư khang trang dành cho công nhân làm việc ở nhà máy điện thoại Samsung Thái Nguyên. (Ảnh: Tuấn Anh/TTXVN)

Theo chị Phương, nhu cầu này rất cao nhưng mật độ cung cấp lại thấp, đa số công nhân lao động đều phải thuê nhà ở trong dân và gửi con ở các nhóm trẻ tư thục nên chi phí sinh hoạt rất cao (điện, nước, tiền gửi con…) không được như người địa phương.

Mong muốn của chị Phương cũng giống nguyện vọng chung của nhiều công nhân các khu công nghiệp, khu chế xuất khác trên toàn quốc là được thuê nhà ở có sự hỗ trợ của Nhà nước; có nhiều trường công lập gần các khu công nghiệp để cho công nhân lao động ngoại tỉnh yên tâm ổn định cuộc sống và làm việc.

Để phát triển nhà ở xã hội, đặc trưng là nhà ở cho công nhân đạt được mục tiêu đã đề ra trong Chiến lược phát triển nhà ở Quốc gia đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030, năm 2018 và GĐ thứ hai, các địa phương, bộ, ngành cần phối hợp giải quyết các vướng mắc đang là “rào cản.” Cùng đây, việc phát triển nhà ở xã hội dành cho công nhân cũng cần theo hướng đầy đủ hạ tầng kỹ thuật-xã hội, chắc chắn nâng cao cuộc sống của người lao động trong các công ty, đặc trưng là khu công nghiệp.

Thủ tướng Chính phủ cũng đã chỉ rõ chính quyền địa phương là cấp chọn lọc sự thành công của chương trình phát triển nhà ở xã hội; trong đây có nhà ở cho công nhân đồng thời đề nghị các bộ, ngành và chính quyền địa phương tập trung triển khai các biện pháp nhằm tháo gỡ gặp khó cho việc phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân.

Phó Cục trưởng Cục Quản lý Nhà và Thị trường BĐS Vũ Văn Phấn cho biết, tổng hợp báo cáo của các địa phương cho thấy, hiện công nhân khu công nghiệp đang sinh sống ở các khu nhà ở do hộ gia đình, cá nhân đầu tư hoặc ở các dự án; trong đây, số lượng sinh sống ở các khu nhà ở của hộ gia đình, cá nhân là chủ yếu.

Đối có nhà ở được phát triển theo dự án thì trên địa bàn cả nước mới có 172 dự án, có số lượng căn hộ cao tầng dao động 129.000 căn hộ cao tầng; trong đây đã đã đi vào hoạt động 100 dự án có qui mô thi công dao động 41.000 căn hộ cao tầng, cung cấp chỗ ở cho dao động 330.000 người.

Trên toàn quốc hiện đang tiếp tục triển khai 72 dự án, qui mô thi công dao động 88.000 căn hộ cao tầng, cung cấp chỗ ở cho dao động 704.000 lao động. Như vậy, tính toán sơ bộ, việc phát triển nhà ở theo dự án mới cung cấp chỗ ở cho dao động 28% số công nhân GĐ này – ông Phấn cho hay.

Theo báo cáo của 46/63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, tính đến đầu năm 2018 số lượng công nhân khu công nghiệp có nhu cầu về chỗ ở là dao động 1,2 triệu người, dự định đến năm 2020 sẽ tăng thành dao động 3 triệu người; trong đây, lao động ngoại tỉnh chiếm trên 50% tổng số lao động đang làm việc trong các khu công nghiệp. Nhiều nhất vẫn là tỉnh Bình Dương (hơn 90%), Thành phố Hồ Chí Minh (63%), Đồng Nai (60%), Hà Nội (59%)…

Nhu cầu nhà ở của công nhân lao động các khu công nghiệp tiếp tục tăng và chỉ được cung cấp khi có sự nhập cuộc hỗ trợ của các bộ ngành, địa phương và công ty sử dụng lao động.

Tính đến cuối năm 2017, trên địa bàn cả nước có 328 khu công nghiệp được thành lập; trong đây 223 khu công nghiệp đã đi vào vận hành và 105 khu công nghiệp đang trong GĐ đền bù, giải phóng mặt bằng. Tỷ lệ lấp đầy các khu công nghiệp đạt 51%, riêng các khu công nghiệp đi vào vận hành, mật độ lấp đầy đạt gần 73%. Tương ứng có vận hành của các khu công nghiệp thì có trên 2,7 triệu công nhân lao động cộng hàng triệu công nhân, lao động ở nhiều xí nghiệp, cơ sở sản xuất thuộc các cụm công nghiệp vừa và nhỏ.

Để đẩy mạnh phát triển nhà ở cho công nhân khu công nghiệp, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 03/CT-TTg về đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội và Quyết định số 655/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Đầu tư thi công các thiết chế của công đoàn ở các khu công nghiệp, khu chế xuất; trong đây có nội dung phát triển nhà ở.

Mục tiêu đặt ra là đến năm 2030 phấn đấu toàn bộ khu công nghiệp, khu chế xuất đều có thiết chế của công đoàn bao gồm cả nhà ở; trong đây GĐ 2017 – 2018 phấn đấu đã đi vào hoạt động 10 thiết chế công đoàn, từ năm 2018 – 2020 đã đi vào hoạt động và đưa vào sử dụng 40 thiết chế công đoàn; đến năm 2030 phấn đấu toàn bộ các khu công nghiệp, khu chế xuất trên cả nước đều có thiết chế của công đoàn.

Là công ty thành công trong phát triển nhiều khu công nghiệp trên toàn quốc, Tổng công ty Viglacera cũng rất chú trọng triển khai các dự án nhà ở ở các khu công nghiệp do công ty này làm chủ đầu tư như: Yên Phong (Bắc Ninh), Đồng Văn (Hà Nam), Phú Hà (Phú Thọ)…

Tại dự án Khu nhà ở xã hội (GĐ 1) cho công nhân khu công nghiệp Phú Hà ở xã Hà Lộc, thị xã Phú Thọ có qui mô qui mô 4,3 ha, Viglacera đầu tư thi công 630 căn hộ cao tầng. Ông Hoàng Công Thuỷ – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ nhận xét, khi Khu công nghiệp Phú Hà lấp đầy sẽ có dao động 30.000 lao động.

Bởi vậy, việc đầu tư nhà ở công nhân ở khu công nghiệp này của Viglacera là nắm bắt kịp nhu cầu nhà ở cho người lao động GĐ này và tương lai; cung cấp mục tiêu của chương trình phát triển nhà ở của địa phương. Việc thi công đồng bộ hạ tầng có đầy đủ thiết chế sẽ tăng sức quyến rũ của dự án, lôi kéo nhà đầu tư.

Mặc dù Nhà nước đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách bán hàng ưu đãi cho các tổ chức, cá nhân thuộc các thành phần kinh tế trong nước, nước ngoài khi tham dự đầu tư phát triển nhà ở xã hội; trong đây có nhà ở cho công nhân các khu công nghiệp nhưng việc triển khai trên thực ở cũng còn 1 số gặp khó.

Một số công ty tham dự phát triển nhà ở công nhân cho rằng, gặp khó họ phải đối mặt chính là nguồn vốn hỗ trợ hạn chế. Mặc dù theo quy định của pháp luật về nhà ở thì ngân sách nhà nước sẽ cấp bù lãi suất cho các tổ chức tín dụng và Ngân hàng Chính sách xã hội khi thực hiện chính sách bán hàng hỗ trợ nhà ở xã hội. Nhưng trên thực ở, việc cân đối nguồn vốn ngân sách cho phát triển nhà ở xã hội đang gặp nhiều gặp khó.

Do đây, sau khi gói tín dụng 30.000 tỷ đồng đã giải ngân hết từ tháng 6/2016 thì đến nay ngân sách nhà nước mới bố trí được cho Ngân hàng Chính sách xã hội gần 1.300 tỷ đồng cho cả GĐ 2018-2020, chỉ bằng 13% so có đề nghị của Ngân hàng Chính sách xã hội. Riêng năm 2018, Ngân hàng Chính sách xã hội mới chỉ được giao 500 tỷ đồng. Còn các tổ chức tín dụng vẫn chưa được bố trí nguồn vốn cấp bù lãi suất để cho vay.

Một trong các gặp khó đã đi vào vận hành nữa là nhiều địa phương chưa quan tâm chỉ đạo thi công kế hoạch, chương trình phát triển nhà ở, đặc trưng là kế hoạch phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân. Một số địa phương chỉ quan tâm thực hiện các dự án phát triển nhà ở thương mại, khách sạn, khu nghỉ dưỡng đẳng cấp mà không chú tâm triển khai các dự án phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân.

Có thể thấy rõ nhất là việc chưa đưa chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công nhân vào kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội hàng năm theo quy định của pháp luật. Thậm chí, trong quy hoạch thành phố, khu công nghiệp chưa xác định rõ quỹ đất cho phát triển loại nhà ở này hoặc bố trí ở các vị trí không thuận lợi hoặc chưa giải phóng xong mặt bằng…, dẫn đến thiếu quỹ đất sạch để triển khai dự án.

Tuy muốn huy động các công ty tham dự phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân nhưng 1 số cơ chế ưu đãi đầu tư thi công nhà ở xã hội thuộc thẩm quyền của các địa phương lại chưa được quan tâm đúng mức để lôi kéo nguồn lực xã hội hóa.

Cụ thể như, nhiều nơi chưa tích cực hỗ trợ đầu tư thi công hạ tầng kỹ thuật trong và ngoài hàng rào các dự án nhà ở xã hội từ nguồn ngân sách địa phương; thủ tục hành chính trong đầu tư thi công tuy đã được cải thiện, rút ngắn nhưng vẫn còn rườm rà, thời gian dự định đầu tư, bồi thường giải phóng mặt bằng, giao đất, thời gian thẩm định, phê duyệt quy hoạch, dự án vẫn còn kéo dài,…/.

Canhoorchidpark.org – Theo TTXVN

Tìm hiểu thêm tài liệu về dự án Orchid Park Xem Thêm