Tư nhân làm sân bay 3 năm, đường sắt trên cao bao lâu còn dang dở

Nhìn công đoạn sân bay Vân Đồn do tư nhân đầu tư, chắc hẳn không ít người không khỏi thắc mắc khi việc mở rộng sân bay Tân Sơn Nhất, xây mới sân bay Long Thành vài năm qua vẫn ở mức bàn thảo. Còn nhìn về đường sắt Cát Linh – Hà Đông thấy nản vì bao năm vẫn dở dang. Ẩn sau đây là câu chuyện dài về sự khác biệt đáng kể giữa đầu tư nhà nước và tư nhân.


Đường băng sân bay Vân Đồn sắp đến ngày đã đi vào vận hành. Ảnh: Zing

Vân Đồn nhanh, Long Thành tiến triển chậm

Đầu năm 2015, sân bay Vân Đồn (Quảng Ninh) được bắt đầu làm. Đây là sân bay Thứ nhất ở Việt Nam do 1 tập đoàn tư nhân đứng ra đầu tư thi công, có số vốn 7.500 tỷ đồng.

Sân bay này đang gấp rút đã đi vào vận hành những hạng mục cuối cộng để về đích vào giữa năm 2018. Nếu vậy, sân bay này chỉ mất hơn 3 năm thi công.

Chuyện tư nhân làm sân bay Vân Đồn đã được TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam đưa ra làm ví dụ so sánh về câu chuyện giữa tư nhân và Nhà nước khi cộng đầu tư thi công cảng hàng không, sân bay.

“Sân bay Vân Đồn chẳng thể so sánh có Nội Bài và Tân Sơn Nhất về diện tích nhưng cũng có cao cấp, thời gian từ khi làm tới khi kết thúc rất nhanh, có thể chỉ 6 tháng nữa sẽ khánh thành. Trong khi đây, chúng ta bàn việc cấp bách “gấp vạn lần” Vân Đồn là cải tạo sân bay Tân Sơn Nhất và thi công sân bay Long Thành, nhưng riêng thời gian bàn bạc đã gấp mấy lần thời gian thi công sân bay Vân Đồn. Đó chính là “nút thắt”, là bài học về tư nhân hóa” – ông Trần Đình Thiên chia sẻ.

Từ câu chuyện này, ông Trần Đình Thiên khẳng định cần tư duy lại về sự phát triển của công ty Việt. Theo đây, xác định rõ trụ cột của nền kinh tế, bởi những nước đi sau muốn đi lên nhanh đều cần tạo ra những trụ cột tư nhân bởi thế.

Nhìn công đoạn sân bay Vân Đồn do tư nhân đầu tư, chắc hẳn không ít người đồng tình có quan điểm của vị chuyên gia này. Nhiều người hẳn cũng thấy “phiền lòng” khi nhìn việc mở rộng sân bay Tân Sơn Nhất, xây mới sân bay Long Thành vài năm qua vẫn ở mức bàn thảo. Còn nhìn về đường sắt Cát Linh – Hà Đông bao năm vẫn dang dở thì càng thấy nản lòng.

Không khó hiểu khi công đoạn sân bay Vân Đồn lại nhanh bởi thế, bởi “đồng tiền gắn liền khúc ruột”, 1 ngày chậm trễ đều có thể khiến công ty thiệt hại. Trong khi đây, có trường hợp DNNN chịu cảnh “cha chung không ai khóc” nên liên tục vướng vào thua lỗ có vô số dự án nghìn tỷ đắp chiếu.

Đó là chưa kể, sự chủ động, linh hoạt, nhạy bén trong việc đưa ra những chọn lọc kinh doanh đã giúp những công ty tư nhân chớp lấy cơ hội, kể cả cơ hội để kiếm lời cũng như cắt lỗ.

Khi dự án nhà máy gang thép Thái Nguyên mở rộng GĐ II lâm cảnh đắp chiếu, dở dang nhiều năm trời, đã có ý kiến cho rằng nếu đây là dự án của tư nhân thì việc xử lý đã rất thuận tiện và mau chóng, chứ không để đắp chiếu cả chục năm trời bởi thế.

Đừng để tư nhân thành cây cớm nắng

Trong 1 cuộc trò chuyện đầu năm 2017 có PV.VietNamNet, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan thẳng thắn: Tất cả những nước phát triển đều dựa vào công ty tư nhân. Sau mở cửa, cải nhữngh, Trung Quốc, Việt Nam, Lào cũng chú trọng phát triển công ty tư nhân. Và thực ở chứng minh công ty tư nhân có hiệu quả hơn hẳn DNNN.

Dự án gang thép Thái Nguyên mở rộng GĐ II đắp chiếu 10 năm.

Báo cáo mới nhất của Tổng cục Thống kê về bức tranh vận hành của công ty cho thấy tầm quan trọng của khu vực tư nhân. Theo đây, năm 2016, mặc dù tạo ra lợi nhuận thấp nhất trong những thành phần kinh tế nhưng những công ty ngoài nhà nước lại đâyng góp vào ngân sách nhà nước cao nhất có trên 434 nghìn tỷ đồng, bình quân tăng 17%/năm GĐ 2010-2016.

Các DNNN năm 2016 đâyng góp trêm 277 nghìn tỷ đồng. Trong khi ấy, dù tạo ra lợi nhuận lớn nhất nhưng những công ty FDI lại có mật độ đâyng góp vào ngân sách nhà nước thấp nhất, có 250 nghìn tỷ đồng năm 2016.

TS Nguyễn Đức Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh tế và Chính sách, cho rằng: Việc 1 nước muốn phát triển, thì phải đẩy mạnh khu vực kinh tế tư nhân là điều không phải bàn, nhưng làm sao để khu vực này phát triển mạnh không phải điều thuận tiện.

“Dù phát triển nhanh hơn gần đây (nhìn về số lượng), nhưng kinh tế tư nhân vẫn chiếm 1 tỷ trọng nhỏ bé: đâyng góp ít hơn 10% vào GDP. Kinh tế tư nhân như cái cây đang bị ‘cớm nắng’ do phải chen lấn dưới bóng những cây đại thụ trong khu vực kinh tế Nhà nước, tập đoàn nước ngoài,… Cây cớm nắng thì dù có cố vươn cao được thì vẫn mảnh mai và yếu ớt”, TS Nguyễn Đức Thành ví von.

Thực tế, Chính phủ đã có sự nhìn nhận, phân tách đúng mức tầm quan trọng của khu vực kinh tế này bằng hành động cụ thể, từ việc quyết liệt cắt bỏ giấy phép con, thủ tục hành chính, đến việc ra đời 1 Nghị quyết riêng về công ty (Nghị quyết 35a/NQ-CP năm 2016). Nhờ đây, số công ty thành lập mới cả nước năm 2017 đạt kỷ lục cao nhất từ trước đến nay có 126.859 công ty, tăng 15,2% so có năm 2016.

Tuy nhiên, đến nay 97% công ty tư nhân ở Việt Nam vẫn là nhỏ và vừa, trong đây có mật độ đáng kể DN siêu nhỏ. Quy mô trung bình của DN Việt Nam rất nhỏ bé, năng lực tranh đua cũng khá hạn chế.

Báo cáo của Tổng cục Thống kê cũng chỉ ra nghịch lý khác: đâyng góp nhiều nhất vào ngân sách, nhưng những công ty ngoài nhà nước dù chiếm mật độ lớn nhất về số công ty, lao động và vốn, nhưng chỉ tạo ra khối lượng lợi nhuận khiêm tốn. Năm 2016, những công ty ngoài nhà nước tạo ra hơn 188 nghìn tỷ đồng lợi nhuận (chiếm 26,4% lợi nhuận của tất cả công ty), thua DNNN và kém hơn nhiều công ty có vốn đầu tư nước ngoài.

TS Nguyễn Đức Thành cho rằng: “Để DN tư nhân không bị cớm nắng và có dư địa để phát triển, phải thu hẹp lại cái bóng quá lớn của khu vực Nhà nước, đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn Nhà nước ở DN, thu hẹp DNNN lại sẽ tạo dư địa cho DN tư nhân phát triển. Đồng thời, tạo dựng 1 môi trường kinh doanh thực sự có tính phục vụ DN”.

Canhoorchidpark.org – Theo BizLIVE

Tìm hiểu thêm tài liệu về dự án Orchid Park Xem Thêm