Từ vùng đất bình an đến đô thị “sóng gió”

Bán đảo Thủ Thiêm một vàih trọng điểm TPHCM chỉ 1 con sông Sài Gòn, nơi đấy từng có bề dày lịch sử trong quá trình hình thành và phát triển. Tuy nhiên, sau khi vùng đất này được đưa vào quy hoạch thành Khu thành phố thì “sóng gió” bắt đầu nổi lên, biến cuộc sống người dân nơi đấy trở thành một vài chuỗi ngày khốn khổ.



Từ khu ở tạm của dân Thủ Thiêm nhìn ra siêu thành phố.

Thủ Thiêm trước đấy còn chưa có tên cụ thể. Điều kiện môi trường xung quanh khắc nghiệt, vùng đất này đa số là sình lầy, trũng thấp, cây cối mọc um tùm. Năm 1802, khi Vua Gia Long lên ngôi, một vài người bị triều đình tầm nã ở phương Bắc vào Nam rất nhiều, họ trốn sang phân phối đảo này ẩn nấp.

Năm 1864, giao thông trên sông Sài Gòn phát triển thành phức tạp, nhiều tàu lớn ra vào không ngừng nghỉ nên cột cờ Thủ Ngữ được thi công bên bờ Tây sông. Trước ngày đất nước thống nhất, bến phà Thủ Thiêm chỉ có 4 chiếc, sau này được tăng cường thêm 3 chiếc nữa. Ngày nay phà được thế bằng cây cầu Thủ Thiêm và hầm sông Sài Gòn.

Gần hai thập kỷ khốn khổ

Năm 1996, vùng đất này bắt đầu đưa vào quy hoạch phát triển khu thành phố Thủ Thiêm. Hai năm sau công tác đo đạc, đền bù giải tỏa bắt đầu được UBND TPHCM bắt tay vào thực hiện. Cuộc sống người dân nơi đấy cũng bắt đầu một vài ngày khốn khổ, nhiều gia đình đã rơi nước mắt.

Chị Hồng, người dân bị giải tỏa ở đấy, cho biết nhà chị bị thu hồi gần 1.000 m2 đất. Lúc thu hồi đất gia đình chị được thông báo sẽ tái an cư ở chỗ, nhưng đến nay nhà vẫn chưa thấy đâu, khiến cuộc sống gia đình vô cùng khổ sở.

Nhiều hộ dân khác ở đấy mất đất, mất nhà cũng khổ không kém. Tại khu tạm cư Thủ Thiêm, hàng chục con người sau nhiều năm bị giải tỏa vẫn phải sống trong cảnh nhà không ra nhà. Nhiều người liều quay về chính căn nhà mình bị cưỡng chế dựng chòi ở tiếp, nhiều người “ngụ cư” tạm bợ trong nhà của một vài hộ dân khác bỏ lại. Cuộc sống chui nhủi, ô nhiễm môi trường vô cùng khổ sở.

Theo nghiên cứu của chúng tôi, sau gần hai thập kỷ quy hoạch, giải tỏa, đền bù Khu thành phố Thủ Thiêm đã có dao động 15.000 hộ dân mất đất đai, nhà cửa để nhường chỗ cho siêu dự án này. Nhiều người tự lo chỗ ở, 1 số ít nhận nhà tái an cư và đến nay vẫn còn dao động 60 hộ dân tạm cư sống lay lắt trong một vài căn nhà tạm bó hẹp.

Trong khi dân không nhà ở thì hàng nghìn căn hộ chung cư tái an cư trên địa bàn hai phường An Phú và phường An Khánh, quận 2 xây xong bỏ hoang. “Trước đấy khi di dời chúng tôi đi, người ta bảo sẽ thi công ngay nhà tái an cư cho chúng tôi có cuộc sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Nhưng sau khi bị giải tỏa, chúng tôi chờ hoài không thấy xây. Hỏi ra thì họ nói vướng đủ thứ. Chúng tôi chẳng thể chờ mãi nên phải vay mượn thêm tiền, cùng có tiền đền bù mua đại 1 thửa đất nhỏ, cất nhà kiếm chỗ chui ra vào”, anh Toàn, 1 hộ dân bị giải tỏa ở đấy than.

Trong khi đây, theo chị Hải (đại diện 1 hộ dân khác bị giải tỏa ở đấy), sau nhiều năm chờ đợi, cuối cùng họ cũng xây xong nhà tái an cư. “Nhưng tôi không khỏi giật mình khi thấy chung cư lún nứt khắp nơi. Nhà tái an cư xây kém chất lượng bởi thế ai dám ở. Trong khi giá phân phối mỗi căn hộ chung cư ở mức trên trời, tiền đến bù cho chúng tôi có vài trăm triệu đồng sao mua nổi”, chị Hải nói.

Nhà tái an cư thành thành phố “ma”

Sự việc đổ vỡ khi đầu năm 2018 Kiểm toán Nhà nước thông bố 14.366 căn hộ chung cư tái an cư trên toàn địa bàn TPHCM đang bỏ hoang, trong đây Khu thành phố mới Thủ Thiêm chiếm số lượng lớn nhất có 3.790 căn, khiến nhiều người không khỏi giật mình.

Lý giải việc này, ông Trần Trọng Tuấn – Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM đổ lỗi cho tình cảnh: “Từ năm 1998 kéo dài đến năm 2007, việc đền bù giải toả tái an cư thực hiện theo Nghị định 22. Khi giải toả, nhà nước đền bù theo giá đền bù cho dân hoặc bố trí 1 căn hộ chung cư mới. Lúc đây, nhận nhà có lợi hơn nên người dân ào ào chọn phương án này và phân phối lại cho người khác để kiếm lời. Thấy vậy, lãnh đạo UBND TP HCM mau chóng đầu tư khu tái an cư 12.500 căn ở Thủ Thiêm, Q.2 cho người dân có mục đích thi công 1 khu tái an cư đầy đủ hạ tầng. Tuy nhiên, khi xây xong, dân không ở. Lý do là họ lâu nay ngụ quận 1, quận 6, bỗng dưng đưa về 1 nơi xa lạ không mấy thích nghi”.

Ngoài ra, theo ông Tuấn, sau vài năm giải tỏa, đền bù chính sách phân phối hàng tái an cư lại một vàih tân. Lúc này, quy định pháp luật nêu rõ giải toả phải bồi thường theo giá trị phân khúc. Như vậy, việc nhận tiền có lợi hơn nhận căn hộ chung cư, dẫn đến việc dư một vài khu tái an cư, không ai chịu ở.

Trong khi đây, theo Trung tâm dịch vụ phân phối đấu giá tài sản TPHCM, vừa qua đơn vị này mở phân phối đấu giá 3.790 căn hộ chung cư tái an cư thuộc khu thành phố này có giá khởi điểm trung bình dao động 2,3 tỉ đồng/căn nhưng đến nay chưa có đơn vị nào mua.

Chính quyền: “Cứ chờ đi…”

Ngày 10/5, trả lời câu hỏi PV báo Tiền Phong liên quan đến tấm bản đồ quy hoạch khu thành phố mới Thủ Thiêm, đại diện Ban quản lý giải phóng mặt bằng Thủ Thiêm cho hay, không biết tấm bản đồ quy hoạch Khu thành phố Thủ Thiêm. “Cứ chờ đi, chờ có thông báo chính thức chứ tôi ở bộ phận văn phòng nên không biết đâu” – vị này trả lời.

Đặt câu hỏi nếu không biết gì về bản đồ thì đơn vị áp dụng giải phóng mặt bằng như thế nào, người này bảo: “Tôi đâu biết, tôi ở bộ phận văn phòng mà. Cô điện thoại có Ban Công tác Đảng đi”. Sự việc này cũng có nhiều báo đăng lắm rồi, bởi thế mình tạm dừng lại đi để cho người ta làm việc rồi mới có câu trả lời. Chứ giờ ngày nào cũng phải tiếp nhà báo, chúng tôi không làm việc được. Hơn nữa có tiếp cũng không có trả lời được cái gì hết.

Hỏi vị đại diện Ban quản lý giải phóng mặt bằng Thủ Thiêm: chờ thêm thời gian thì chờ bao lâu? 5-10 hay 20 năm? Người này nói: “Làm sao tôi biết được. Cái đây nó tùy thuộc vào Thành ủy, UBND TP chỉ đạo công việc, chứ chúng tôi đâu có quyền chọn lọc. Bây giờ một vài tài liệu có liên quan đến Thủ Thiêm phải do UBND TP trả lời chứ chúng tôi không được phép trả lời nữa, vì sự việc đây đã vượt quá tầm của bên này rồi. Cho nên phải chờ Thành ủy, UBND TP họp để có một vài tài liệu chính thức. Tôi nghĩ là sẽ có thôi chứ không phải là không có. Chuyện đây giờ thành ra lớn lắm rồi, chúng tôi mà có nói thì cũng nói như một vài báo thôi chứ chẳng biết nói thế nào. Do đây chỉ có chờ thôi” (?!).

Trong khi đây, dù chúng tôi đã gắng sức điện thoại có ông Nguyễn Thanh Nhã, Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc TP HCM nhiều lần nhưng vị này không bắt máy.

Trước đây ông Nhã cho rằng, tấm bản đồ mật độ 1/5.000 đi kèm có Quyết định 367/QĐ-TTg về quy hoạch thi công khu thành phố mới Thủ Thiêm được Chính phủ ban hành năm 1996 “mất hay tìm không ra cũng na ná nhau”. Thành phố đã chỉ đạo một vài sở, ngành rà soát toàn bộ một vài nguồn nhưng đến thời điểm này vẫn chưa tìm ra. Theo ông Nhã, thời gian từ đây đến nay cũng đã hơn 20 năm. Nhiều đơn vị chuyển địa điểm, địa điểm và trả lời là không lưu trữ bản đồ này. Tài liệu hồ sơ có lưu ở Sở Quy hoạch thiết kế nhưng bản đồ thì không có. Việc này đã nhiều lần báo cáo cho UBND, Thanh tra Chính phủ và mới đấy là Bộ Tư pháp để có ý kiến.


Canhoorchidpark.org – Theo Tiền phong

Tìm hiểu thêm tài liệu về dự án Orchid Park Xem Thêm